សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ចេតិយនៃសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុភ័ក្ត្រ — Wed, 07 Oct 2009 14:40:37 +0000

នេះជាព្រះមហាចេតិយនៃសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ដែលសាងសង់
ក្នុងទីអារាមឧណ្ណាលោម នារាជធានីភ្នំពេញចតុម្មុខមង្គល (រូបថត៖ សុភ័ក្ត្រ)

ខួបទី៤០ សោយទិវង្គតនៃសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុភ័ក្ត្រ — Fri, 25 Sep 2009 03:28:08 +0000

វេលាម៉ោង២០និង២០នាទី ថ្ងៃទី២៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៦៩ គឺរយៈពេល៤០ឆ្នាំមុននេះ វីរបុរសនៃប្រជាជាតិខ្មែរយើង សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ទ្រង់បានលាចាកផែនពសុភា លាចាកស្រុកខ្មែរ និងប្រជាជនខ្មែរដែលជាទីស្រឡាញ់របស់ទ្រង់និងនៃយើងគ្រប់ៗគ្នា។

ថ្វីដ្បិតតែព្រះកាយព្រះអង្គមិនបាននៅជាមួយយើងទៀតក្ដី តែព្រះអច្ឆរិយ និងកេរ្តិ៍ព្រះអង្គជាច្រើនអនេកបានបន្សល់ទុកដល់ពួកយើងរាល់គ្នា ដោយមានគុណឥតគណនា។

សូមឧទ្ទិសកុសលផលបុណ្យទាំងហ្លាយជូនដល់សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ សូមទ្រង់ជួបប្រទះតែឋានបរមសុខ និងជួយបណ្ដាលឲ្យជាតិខ្មែរ ប្រទះនឹងសុខសន្តិភាព អភិវឌ្ឍនភាព និរន្តរ៍អើយ៕

អំពើអាក្រក់ឆក់ចិត្តឲ្យងាយធ្វើ

សុភ័ក្ត្រ — Tue, 25 Aug 2009 17:38:17 +0000

អំពើអាក្រក់ឆក់ចិត្តឲ្យងាយធ្វើ

សុករានិ អសាធូនិ អត្តនោ អហិតានិ ច
យំវេ ហិតញ្ច សាធុញ្ចា តំ វេ បរមទុក្ករំ។

អសាធុកម្ម គឺអំពើរបស់អសប្បុរសទាំងឡាយ ជាអំពើឥតផលប្រយោជន៍ដល់ខ្លួន គេងាយធ្វើទេ, ឯអំពើណាជាសាធុកម្មរបស់សប្បុរសដែលជាអំពើផ្ដល់ផលប្រយោជន៍ (ដល់ខ្លួន) អំពើនោះឯងគេពិបាកធ្វើណាស់ គឺមិនងាយនឹងធ្វើកើតទេ។

ពាក្យកាព្យងាយចាំ
ពាក្យ៩

                    កម្មអាក្រក់           តែងទាញឆក់          ចិត្តជនផង,
                    ឲ្យកន្លង               ផុតប្រយោជន៍          របស់ខ្លួន,
                    គេពុំខ្លាច             គេអាចហ៊ាន            ធ្វើផ្ទួនៗ,
                   ទោះបីខ្លួន            បានវិនាស               ក៏ពុំរាង។
                   រីកម្មណា              ជាសាធុ                  ល្អប្រពៃ,
                    មានកម្រៃ             អាចនាំខ្លួន             ឲ្យចៀសវាង,
                    ផុតចាកទោស       ឥតរឱស                ក៏អ្នកនាង,
                    ខ្លះច្រើនឃ្វាង        កម្របាន               ធ្វើកម្មនោះ៕៚

ព្រះបរមពុទ្ធោវាទមួយយ៉ាងថា

សុករំ សាធុនា សាធុ សាធុ បាបេន ទុក្ករំ
បាបំ បាបេន សុករំ បាបមរិយេហិ ទុក្ករំ។

សាធុកម្ម គឺជាអំពើកុសល ជនជាសប្បុរសងាយធ្វើកើតសាធុកម្ម ជនចិត្តបាបពិបាកធ្វើណាស់ គឺមិនងាយនឹងធ្វើកើតទេ អំពើបាប ជនចិត្តបាបងាយធ្វើកើត អំពើបាប អរិយជន គឺជនអ្នកប្រសើរដោយសីលធម៌ ពិបាកធ្វើណាស់ គឺមិនងាយនឹងហ៊ានប្រថុយធ្វើឡើយ។

ពាក្យកាព្យឲ្យងាយចាំ
ពាក្យ៩

                    សាធុជន               ស្រឡាញ់បុណ្យ          ងាយធ្វើបុណ្យ,
                    ឯទុជ៌ន                 ចិត្តទំរន់                     ធ្វើពុំកើត,
                    បើបាបវិញ            គេងាយធ្វើ                 ពុំញញើត,
                    អ្នកប្រាជ្ញឆើត         ធ្វើពុំកើត                   ព្រោះខ្ពើមបាប៕៚

វត្តឧណ្ណាលោម ក្រុងភ្នំពេញ, ថ្ងៃពុធ ទី២៤ កក្កដា ២៥១២
១៩៦៨

សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជ.ណ. ជោតញ្ញាណោ
ប.អ.ស. – អ.ម.រ.

ស្រង់ពីសៀវភៅស្នាព្រះហស្តក្រោយបង្អស់នៃសម្ដេចព្រះមហាសុមេធាធិបតី ជួន ណាត

បទសម្ភាសអក្សរសាស្ត្ររបស់សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជជួន ណាត (ភាគទី៣)

សុភ័ក្ត្រ — Sun, 19 Jul 2009 06:52:20 +0000

តពីភាគទីពីរ ចុចខាងក្រោមដើម្បីស្ដាប់ ភាគទីបី

… ទៅចាក់ពេទ្យ ខ្ញុំទៅចាក់ថ្នាំ អស់៥០០រៀលហើយ មិនទាន់ជាសោះ! ចម្លើយនេះច្បាស់ណាស់ គឺពូនោះ មិនមែនឲ្យពេទ្យមើល មិនមែនឲ្យពេទ្យចាក់ មិនមែនយកថ្នាំមកចាក់ ខ្លួនគាត់ទេ មិនមែនចាក់ខ្លួនគាត់ទេ អ្នកដែលឆ្លើយរបៀបនេះ សឹងតែគ្រប់គ្នា…។

សឹងតែ ហ្នឹងក៏ប្រើណាស់ឥឡូវ។ សឹងតែ គេប្រើដោយឡែកទេ គេមិនមែនយកមកប្រើអីចឹងទេ សូមលោកផាន់ជ្រាប អាហ្នឹងគេថា ស្ទើរតែ។ ស្ទើរ, ស្ទើរតែ។ ឥឡូវនេះ ស្អីក៏សឹង ស្អីក៏សឹងទាំងអស់។ សឹង ហ្នឹង ពាក្យហ្នឹងស្រុកអាត្មា ស្រុកស្រែ គេមិននិយាយថាសឹងហ្នឹងផង គេនិយាយថា ស៊ឹងៗ ហ៊ឺ! ពិបាកស៊ឹងងាប់ហើយវ៉ី! គឺស្ទើរ ពាក្យហ្នឹងគេថា ស្ទើរ, រកកល ឯសឹងនោះ គេនិយាយអ៊ីចេះ គេថា យើងសព្វថ្ងៃកុំទៅប្រចាំគ្នា ថាអ្នកណានឿយតិច អ្នកណានឿយច្រើនអី! មកធ្វើការរួមគ្នាហ្នឹង វាពិបាកសឹងតែទាំងអស់គ្នា គឺថាសុទ្ធតែ អាហ្នឹងបាននិយាយថា សឹង សុទ្ធសឹងតែ។ គេសួរថា ចុះអីវ៉ាន់អីមាននៅក្នុងបន្ទប់ហ្នឹងខ្លះ ថា មានសុទ្ធសឹងតែការុងដាក់អង្ករៗ ការុង ហ្នឹងត្រូវនិយាយ សឹង ពាក្យនេះគេនិយាយរាយរងតាមធម្មតាទេ បើនិយាយក្នុងសំបុត្រស្នាម យកមកប្រើវាច្រឡំ ប្រើតែ ស្ទើរតែ ទើបបានវាច្បាស់ ពិបាកស្ទើរស្លាប់។ ស្ទើរ គឺថា វាមិនពេញជាគ្រប់គ្រាន់ទេ គឺវាស្ទាក់ស្ទើរទេ ហ្នឹងក៏ស្រេចនឹងប្រើទៅចុះ! អត់អីទេ! ពាក្យអស់នេះក៏មិនត្រូវគួរនឹងសួរទេ ទៅចាក់ពេទ្យចាក់អីនេះ នឹងអ្នកនិយាយទេ បើអ៊ីចឹងសុំអត្មាពន្យល់មួយឲ្យជាហេតុថា ទៅណាហ្នឹង? ទេទៅបាយសិន។ បាយឯណាថ្ងៃណេះ? ទៅផ្សារ។ រួចទៅបាយយ៉ាងម៉េច? រួចសួរគ្នាថា បានហើយឬនៅ? អាហ្នឹងជាពាក្យគេកាត់ គឺថាទទួលទាន ឬបរិភោគ ឬពិសាបាយហើយឬនៅ? ប៉ុន្តែដល់គេនិយាយខ្លីទៅ គេថា បាយហើយឬនៅ? រួចវាមិនមែនមានតែបាយអី សម្ល ម្ហូប នំចំណីអីក៏វាគ្រប់ហ្នឹង រួចនិយាយថា បាយមួយមុខ ដ្បិតវាជាមេរបស់ភោជន អាហ្នឹងស្រេចគេប្រើទេ ទម្លាប់ស្ដាប់គ្នាបានទៅ ណាឯកឧត្ដម! បើបារាំងច្រើនណាស់ដែរអាហ្នឹង!។ ឯកឧត្ដមមានប្រសាសន៍បន្តិចមើល បារាំងថាម៉េចអាហ្នឹង? (សំឡេងតប៖ បាយ) ទេ! កុំនិយាយបាយទៅចុះ ស្អីក៏ដោយដែលគេកាត់អ៊ីចឹង។ គេមិននិយាយឲ្យគ្រប់។ អស់លោកអ្នកបារាំង ទេ ឲ្យឃើញថាបារាំងក៏គេមានដែរ ជាតិណាក៏មានភាសាអ៊ីចឹង (សំឡេងតប៖ au lit អូលី ទទួលទានដំណេក au lit) ហ៎ា! au lit គេថា ឯគ្រែ (គ្រែ) ហ្ន៎ក! ឯគ្រែ! ឃើញទេ គេមិនថាដេកទេ មិនទទួលទានដំណេកទេ គេថា ឯគ្រែ បើពុំនោះសោតគេនិយាយថា ទៅរកគ្រែ ហ្នឹងគឺថាដេកហើយ ទៅដេកហើយ ស្រេចនឹងគេសន្មតប្រើទេលោក! កុំលោកឆ្ងល់ឡើយ ប៉ុន្តែអាត្មាមិនដែលនិយាយអីនឹងគេទេ អាត្មាបង្រៀនកូនចៅថា កុំឲ្យនិយាយអ៊ីចឹង កុំឲ្យទៅចាក់ពេទ្យអ៊ីចឹង។ វាទៅជាខ្លួនយកស្អីទៅចាក់ឲ្យពេទ្យទៅវិញ។ ទៅចាក់ពេទ្យ។ ចាក់ពេទ្យ ចាក់ថ្នាំ អាហ្នឹងមិនបាច់សួរទេ ទុកជាចប់ប៉ុណ្ណឹងទៅចុះ! សុំឲ្យលោក អ៊ុង ផាន់ យល់យ៉ាងខ្លីប៉ុណ្ណឹងទៅចុះ! អាត្មាដោះស្រាយហ្នឹងល្មមជាយល់ហើយ ពីព្រោះវាមិនមែនជាការក្រទេ ប៉ុន្តែថា ដែលសួរហ្នឹង មិនបន្ទោសទេ។

ឥឡូវអាត្មាសុំមើលសំបុត្រ នែក! អ្នកឧបាសិកាមួយនៀក! គួរដោះស្រាយឲ្យគាត់ទៅ ព្រោះគាត់បែបដូចជាចង់ដឹងណាស់។ ឧបាសិកានេះ គាត់សរសេរដៃគាត់ នៀក! អក្សរក្រមុចៗ ដូចកន្ទុយកូនឆ្មាអីចឹង ប៉ុន្តែគួរស្ងើចគាត់ណាស់ សរសេរត្រឹមត្រូវផង នៅត្បូងឃ្មុំ នៅខាងស្រុកត្បូងឃ្មុំ នៅផ្សារសួង។ ចាំអាត្មាមើលទៅម្ចាស់ថា អឺ! គាត់ដាក់ថា ទួលព្រះបង្គំជាខ្ញុំនាម នែកៗ! អាត្មាមិនដែលនិយាយទេ ពីព្រោះអានេះ វាប៉ះមកលើពាក្យអស់អីចឹង ប៉ុន្តែសូមជម្រាបអ្នក អ្នកអីគេទេ ភ្លេចឈ្មោះទៅ អ្នកឧបាសិកា យូលី។ គេមិនដែលនិយាយ «ទូលព្រះបង្គំ» ទេ អ្នកនិយាយនឹងហ្លួង និយាយនឹងស្ដេចអីក៏ដោយ គេថា «ខ្ញុំម្ចាស់» បើស្រីគេថា «ខ្ញុំម្ចាស់» ប៉ុន្តែគាត់មិនសូវយល់រាជសព្ទ មិនបន្ទោសទេ សុំឲ្យចាំទៅ! ទាំងអស់លោកអ្នកស្ដាប់។ ស្រីគេមិនដែលនិយាយ «ទូលព្រះបង្គំ» ទេ។ ប្រុសទើបបានគេនិយាយ «ទូលព្រះបង្គំ», «ទូលបង្គំ» បើស្រីគេថា «ខ្ញុំម្ចាស់»។ រួចខ្លះទៅដាក់ «ទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំម្ចាស់» ទៅទៀត វាជ្រៅណាស់ ឧបាសិកា យូលី អាយុ៥២ឆ្នាំ ជាតិខ្មែរ អឺ! នៅខាងលិចផ្សារសួង ស្រុកត្បូងឃ្មុំ ខេត្តកំពង់ចាម ខ្ញុំម្ចាស់ អាត្មាថាតាមចុះ! សូមបង្អោនកាយវាចាចិត្ត អឺ! អ្ហេ៎! មើលមិនឃើញ អក្សរគាត់ល្អិតៗ… ទេគាត់សួរខ្លីទេ បានជាយកមកដោះស្រាយឲ្យគាត់។ បង្អោនកាយវាចាចិត្តគោរពដ៏ជ្រាលជ្រៅចំពោះសម្ដេចជាទីគោរព និងសូមក្រាបទូលអំពីភាសាខ្មែរយើងទាំងអស់ ពុំដឹងជាធំ ឬ ម៉េចចេះ? អឺ! វាត្រង់សេចក្ដី ដែលកូនក្មួយហៅឪពុកធំ និងម្ដាយធំ ថាធំៗទាំងអស់ ពុំដឹងជាធំស្រី ឬធំប្រុសខាងម្ដាយ ឬខាងឪពុកទេ។ ចំណែកខាងអ្នកនៅស្រុកស្រែចម្ការ ច្រើនតែប្រើពាក្យ ធំ ពុំសូវមានពាក្យថា អ៊ំ ទេ គាត់ដាក់ថា អុំ ដូចអ្នកនៅទីក្រុងទេ។ ខ្ញុំម្ចាស់ឆ្ងល់ណាស់ត្រង់ពាក្យ អុំ នេះ ហេតុដូចម្ដេចបានជាចាស់ទុំ ពុំយកមកប្រើឲ្យបានច្រើន ដូចពាក្យ ធំ (នេះឯង) នេះផង ត្រង់ពាក្យនេះ មួយណាប្រសើរជាងណា? ហេតុដូចម្ដេចបានជា មា ហៅថា ពូ ទៅវិញ? ឪពុកមា និងមីង ហៅថាមីងៗៗ រួចពុំដឹងជាប្អូនឪពុក ឬប្អូនខាងម្ដាយទេ? ចំណែកខាងបងថ្លៃប្រុស និងបងថ្លៃស្រីត្រូវហៅថា អ្នក ដូចគ្នា ពុំដឹងជា បងថ្លៃហ្នឹងខាងណាទេ? ខាងប្ដីឬខាងប្រពន្ធ វាពុំដឹង។ ម្យ៉ាងទៀតអស់លោកខាងប្រុសៗហៅប្រពន្ធ ថា អូន ប្រពន្ធ? (សំឡេងសើច) គាត់ឆ្ងល់អីចឹង ថា អូន រួច(ប្រពន្ធហៅ) ប្រពន្ធវិញហៅប្ដីវិញថា បង នេះជាពាក្យល្អហើយ តែដូចជាច្រឡំថាបងប្អូនបង្កើត (សើច…) ច្រឡំថាបងប្អូន ដែលកើតចេញពីពោះម្ដាយតែមួយ។ ខ្ញុំម្ចាស់សរសេរសំបុត្រនេះទាំងសេចក្ដីល្ងង់ខ្លៅ ពុំយល់ពាក្យរាក់ជ្រៅសោះ សេចក្ដីដូចក្រាបបង្គំទូលថ្វាយខាងលើនេះ សូមសម្ដេចជាម្ចាស់ទ្រង់វែកញែក ពន្យល់ខ្ញុំម្ចាស់ឲ្យអស់សេចក្ដីសង្ស័យ ឲ្យទាន!។

យី! គាត់សួរអីចេះទេតើ! នែក! អ្នកយូលី សួរហ្នឹងក៏គាត់ឆ្ងល់មែនហើយ ប៉ុន្តែអាត្មាសុំដោះស្រាយទៅចុះ! ត្រង់ណេះគឺស្រេចតែគេសន្មតហៅទេ ពីព្រោះខ្មែរយើងមិនដូចជាតិដទៃ មិនដូចបាលីទេ បាលីគេតែឮឡើង គេដឹងថា ខាងឪពុក ឬខាងម្ដាយតែម្ដង រួចភាសាដទៃ ដូចចិន ដូចជាតិណាក៏គេមានអីចឹងច្រើន តែខ្មែរគឺថា បើមីង មីងហ្នឹងគេសួរថា មីង មីងហ្នឹង ប្អូន ណែកឪ ឬប្អូនម៉ែ? ថាមីងខាងម្ដាយ មីងខាងឪពុក មាខាងម្ដាយ មាខាងឪពុក អាហ្នឹងគេគេដាក់បន្ថែម។ អាត្មាស្មានទៅ គឺបុរាណយើង ពីដើមមិនមែនជាល្ងង់សព្វបើប៉ុណ្ណឹងទេ ប៉ុន្តែលោកមិនចង់ឲ្យយើងពិបាក ក៏គេហៅអីចឹងតែម្ដងទៅ។ ឯពាក្យថា អ៊ំ ថា អុំ ថា អ៊ំ នេះ ពាក្យនេះក៏ទើបនឹងកើត ជាសម័យតមកក្នុងក្រុងទេ អ្នកស្រុកក្រៅគេមិនសូវដែរប្រើ ប៉ុន្តែបើកាលណានិយាយថា ធំ ថាអី ឪពុកធំ ម្ដាយធំ បើអ្នកដែលគេរើសអើងគេថា! អឺ! សម្ដីអ្នកស្រែ តាមការពិតទៅ វាមិនអ្នកស្រែ អ្នកភ្នំពេញឯណាទេ ពាក្យ អ៊ំ អុំ នោះ ខ្លះហៅ អុំ ខ្លះហៅ អ៊ំ គេហៅពាក្យទំយើ ពាក្យលើកទំយើថ្នម។

ឯធំ គឺធំហើយ ប៉ុន្តែគេហៅធំ ហៅ អុំ ខ្លះហៅ អុំ ខ្លះ អ៊ំ ទៅ ហ្នឹងពាក្យទំយើៗហ្នឹង ដូចគេនិយាយមនុស្សចាស់ និយាយក្មេងតូចតាចអីចឹង អាស្រ័យ បរិភោគ ស៊ី គេថា ញ៉ាំ។ ញ៉ាំ ហ្នឹងជាពាក្យទំយើ គេនិយាយតែក្មេងតូចៗទេ បើចេះស្ដីឡិកឡក់បន្តិចបន្តួចហ្នឹង ម៉ែ បងប្អូន នាងញ៉ាំទៅកូន កូនញ៉ាំនោះ ញ៉ាំនេះទៅ តែដល់ពេញក្រមុំហើយ លែងញ៉ាំហើយ (សើច)។ រួចបើដេក គេថាគេង ហ្នឹងគេហៅថាពាក្យទំយើ ពាក្យថ្នម កាលវានៅតូច គេងទៅកូន គេងទៅ ហ្នឹងគឺកាលដែលនៅតូច ចុះបើដល់ធំហើយ កំឡោះហើយ ទេអញទៅរកគេងសិនហើយ ដែលគេថាហ្នឹង អាត្មាស្មានទៅទេ ដែលគេនិយាយថាគេង គេងគេថាឲ្យគេមានអាយុវែងទេតើ! ពីព្រោះគេមិនចង់ចាស់។ ញ៉ាំអីអស់ហ្នឹង គេថាឲ្យគេនៅតែក្មេងអីចឹង នៅតែក្មេងអីចឹង នេះ(ដល់)បកស្រាយតាមយល់ទេ (សួរ) អើ! អញ្ជើញគេងទៅ អើ! ក្មេងនិយាយនឹងចាស់ ពាក្យហ្នឹងក៏ស្រេចនឹងគេប្រើទៅចុះ! យើងមិនបន្ទោសទេ ប៉ុន្តែគេហៅថាថ្នមវាហួស ថ្នមវាហួស ដល់តាក៏ តាញ៉ាំបាយហើយនៅតា?… តាគាត់មិនថាអីដែរ គាត់ចង់រស់យូរដែរ (សើច) ថា! វាហៅឯងដូចកូនក្មេងអីចឹង រួចបើតាហ្នឹងគាត់មានគំនិតជ្រៅ គាត់មិនខឹងទេ គាត់ថា យ៊ើស! វាឲ្យឯងក្មេង វាឲ្យឯងអាយុវែងតើ! ប៉ុន្តែបើនិយាយតាមការពិតក្នុងសំបុត្រស្នាមគេមិនប្រើសោះហើយ គេហៅពាក្យទំយើ ពាក្យម្ញ៉ែម្ញ៉ ពាក្យហ្នឹងគេហៅថាពាក្យម្ញ៉ែម្ញ៉។ មិនមែនតែមួយប៉ុណ្ណឹងទេ បើ បៅ ខ្លះថាម៉ឹម ខ្លះថាអឹម ខ្លះថា បឹម អីទៅ អាខ្លះថាអីទេ! ស្រេចតែគេសន្មតទេ អ្នកកុំឆ្ងល់អី! អ្នកយូលី កុំឆ្ងល់ អ្នកចង់និយាយយ៉ាងម៉េច ក៏និយាយទៅចុះ! ប៉ុន្តែយើង ធ្លាប់ហៅធំៗទៅ រួចត្រង់ ខាងម្ដាយ ខាងឪពុក ទៅពុំរួចទេ បើបាលីមាន «មាតុលៈ» មាតុលៈ គឺមាខាងម្ដាយ ឪពុកធំខាងម្ដាយអីចឹងដែរ បើឲ្យច្បាស់ គេថា មហាមាតុលៈ គឺឪពុកធំហើយហ្នឹង បើថា មាតុលៈ ទទេ គេថា មា រួចចុះបើជាស្ត្រីវិញ គឺ «មាតុឆា»។ មាតុឆា ម្ដាយមីងខាងម្ដាយ រួចបើជាខាងឪពុកថា «បិតុឆា», បិតុឆា គឺម្ដាយមីងខាងឪពុក។ រួច មាតុលៈ មាខាងឪពុក មហាមាតុលៈ គឺឪពុកធំខាងឪពុក អើ! ខាងម្ដាយ ខាងឪពុក បិតុលៈ បានជាបុរាណហៅថា «បិតុល» [បិ.ដុល] គេមិនថា បិតុលៈ ទេ ថា បិតុល ព្រះបិតុល គឺពាក្យរាជសព្ទ គឺថា ជាក្ស័ត្រិយ៍ហ្នឹង លោកត្រូវជាឪពុកធំខាងបិតា។

នែក! រួចឆ្ងល់មួយទៀតថាម៉េចហ្នឹងពាក្យ អ៊ំ នេះ អ្ហេ៎! អ្នកគាត់ឆ្ងល់និង អ៊ំ ហ្នឹងទេតើ! ឥឡូវអាត្មាដោះស្រាយប៉ុណ្ណឹងហើយ។ រួចត្រង់ មា ត្រង់ មីង នែក! អ្នកសរសេរនេះត្រូវ មានខ្លះ សរសេរ មី ញ [មីង និង ញ] អាន មីញ មិនដឹងជានិយាយយ៉ាងម៉េច មីញ ហ្នឹង អាហ្នឹងដល់ត្រង់ហ្នឹង អាត្មាសុំថា មួយទៀតអំពីពាក្យ មេ និង មី អ្នកស្រុកភ្នំពេញនេះនិយាយ មី ច្រើនណាស់ មីនេះ មីនោះ មីឯង។ ម៉េចក៏ទៅជា មី ទៅវិញ? គឺមេបា អាត្មាដូចជាមិនចេះនិយាយតែម្ដង តាំងពីកើត ក្មេងចេះស្ដីមកនិយាយថា មេ អីចឹង បើកូនចៅគេហៅថា ណែក! មេនេះមកណេះ គេមិនចេញឈ្មោះទេ ដល់វា ស្និទ្ធជិតនោះ នេះមី។ អត់ទេ មី ប៉ុន្តែមិនចាប់ខុសចាប់អីទេ ស្រេចតែប្រើទៅចុះ! រួចបើគេចង់និយាយថា កូនប្រុសកូនស្រី ដូនតា ដល់ ដូន ហ្នឹងគឺថាច្បាស់លាស់ជា ជាជីដូនហើយ ប៉ុន្តែមិនដឹងខាងឪពុក ឬខាងម្ដាយ តា អីចឹង បុរាណគ្មានពាក្យ យាយ ទេ មានតែ ដូន មានឈ្មោះស្រុក មានឈ្មោះស្រែ មានឈ្មោះភូមិអីសព្វថ្ងៃដូចជា ដូនស្ដើង ព្រែកតាទែនអី ព្រែកដូនស្ដើងអីអស់ហ្នឹង គឺពីដើមគ្មានពាក្យ «យាយ» ទេ។ យាយ នេះទើបហ្នឹងកើតខាងក្រោយទេ។ យាយ ហ្នឹងវាដោយមកពីភាសាជិតខាងយើង ដូចលាវ ដូចថៃជាដើម គេនិយាយ ប៉ុន្តែគេមិននិយាយច្រឡំទេ គេថា ពូយ៉ាតាយ៉ាយ [ปู่ย่าตายาย]។ ពូយ៉ាតាយ៉ាយ គឺជីដូនជីតាខាងឪពុកខាងម្ដាយគេហៅខុសគ្នា។ រួចលាវ គេថា ពូញ៉ា តាញ៉ាយ [ປູ່ຍ່າຕາຍາຍ] គេហៅអីចឹងទៅ ដល់ យាយ ហ្នឹង វាជាប់មកពី យ៉ាយ យ៉ាយ ហ្នឹងយើងក៏យកមកប្រើខ្លះទៅ ឯពិតជាពាក្យខ្មែរបុរាណ គេមិនដែលហៅ យាយ ទេ គេហៅថា «ដូន»។ អញ្ជើញទៅណាដូន? បើគួរសមទៅ អញ្ជើញទៅណាជីដូនអើយ! ក៏ទាំងថ្ងៃអីចេះ។ «ជីដូន» ពាក្យថា ជីដូន គឺយាយនោះគាត់ចាស់ហើយ គាត់កាន់សីល ស្លៀកស ធ្វើដូចជាយាយជីអីចឹង អាហ្នឹងគេហៅថា ដូនជី។ «ជី» ហ្នឹងជាពាក្យគោរពល្អណាស់ បើបួសនេន សឹកមកហៅថា ជី ឈ្មោះអីថា ជីទេព។ ឈ្មោះទេព ហៅជីទេព បើបួសភឹក សឹកមកហៅថា ណែក អ្នកទេព រួចដល់ហៅទើបនឹងសឹកថ្មីៗហៅថា «អន្ទិត»។ អន្ទិត មកពីពាក្យថា «បណ្ឌិត» ពីព្រោះគេថា រៀនសូត្រចេះដឹងជាអ្នកមានការជ្រៅជ្រះហើយ បានគេហៅថា បណ្ឌិត។ បណ្ឌិត ហ្នឹងគ្មានបានដល់ថ្នាក់ដុកទ័រទេ បណ្ឌិតហ្នឹង។ គឺថា ចេះតែហៅទៅ។ អា ចង់អាគ្មានសរសេរអក្សរមិនត្រូវ ក៏បណ្ឌិតដែរ។ បានជាចាស់ទុំហៅទៅ បណ្ឌិត ក្លាយមកជា អន្ទិត។ នែក! អ្នកអន្ទិតមកពីណា? ហ្នឹង ហ្នឹង គឺបួសភឹក ក៏ដោយ បួសនេនក៏ដោយ បើទើបសឹកថ្មីៗ គេហៅ អន្ទិត។ ចុះបើហៅរួបរួម ហៅ ជី ជីសមណៈ ជីព្រាហ្មណ៍ ដូនជី តាជី យាយជី គឺថាអ្នកកាន់សីល អ្នកប្រព្រឹត្តត្រឹមត្រូវហ្នឹងគេហៅថា ជី ទាំងអស់ រួចបានជាបណ្ឌិត។ នេន ហ្នឹងគេហៅថា ជី ពីព្រោះថាវាក្មេង ប៉ុន្តែទើបសឹកមក ទើបសឹកពីផ្នួស វាត្រឹមត្រូវ វាត្រឹមត្រូវជាងឯទៀត បានជាហៅ ជី ឥឡូវបាត់ហើយ នៅតែ យាយជី តាជី នៅមាន។ បានជាពាក្យថាម៉េច ថា កុំដើរកៀនស្កុន កុំកាច់.. ទេខុសទេ! … សមណៈជនជី កុំឲ្យក្ដីត្រូវ ពាក្យនែក! ព្រះរាជសម្ភារ ក្នុងព្រះរាជនិពន្ធ ព្រះរាជសម្ភារថា សមណៈជនជី កុំឲ្យក្ដីត្រូវ កុំលង់ដោយខ្យល់ កុំឱនពាក្យពល កុំខ្វល់ដោយស្រី កុំកាន់ពិសយង់ គប់នៅស្ត្រី…។

សមណៈជនជី កុំឲ្យក្ដីត្រូវ ត្រង់ណេះបានសេចក្ដីថា យាយជី តាបស លោកនេន លោកភឹក អ្នកបួសទាំងប៉ុន្មានគេហៅថា សមណជន នោះ គឺកុំទៅកើតក្ដីនឹងពួកហ្នឹង កុំយកខ្លួនទៅពាល់ កុំឈ្លោះនឹងពួកហ្នឹង បានជាលោកថា សមណៈជនជី កុំឲ្យក្ដីត្រូវ គឺថា កុំឲ្យវវឹកនឹងលោក បុរាណគេថាភ្លើង បើអាណាចង់ប្ដឹងពីលោកសង្ឃអី ឈ្លោះប្រកែកពីនេះពីនោះ គេថា នាងអើយ! កុំពាល់ភ្លើងវើយ! ក្ដៅណ៎ា! ហ្នឹងគេនិយាយពីបុណ្យបាប គេថាចុះនរកអ្ហ៎ាះ! កុំទៅលេងនឹងពួកចីពរធំៗហ្នឹង។ ហ្នឹងពាក្យបុរាណ អស់ហើយអ្នក? អាត្មាដោះស្រាយឲ្យអ្នកប៉ុណ្ណឹងហើយ ល្មមយល់ហើយ។

នៅមានត

បទយកការណ៍៖ សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុភ័ក្ត្រ — Fri, 12 Jun 2009 14:37:17 +0000

សញ្ញាបត្រ បណ្ឌិតខាងអក្សរសាស្ត្ររបស់សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុភ័ក្ត្រ — Sat, 30 May 2009 02:16:01 +0000

នេះជាសញ្ញាបត្របណ្ឌិតខាងអក្សរសាស្ត្ររបស់សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ដែលត្រូវបានប្រារព្ធពិធីប្រគល់ជួនព្រះអង្គនៅឯសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទ (បច្ចុប្បន្នសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ) ក្រោមព្រះរាជាធិបតីដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់នៃសម្ដេចព្រះប្រមុខរដ្ឋ នរោត្ដម សីហនុ។

បុណ្យរំឭកឧបការគុណសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត និងក្រុមជំនុំព្រះត្រៃបិដក

សុភ័ក្ត្រ — Wed, 01 Apr 2009 00:21:34 +0000

បុស្បុកតាំងលម្អដោយផ្កា និងព្រះឆាយាលក្ខណ៍រួមជាមួយរូបថតអ្នកដែលត្រូវរំឭកគុណ (រូបថត រាជក្រុង)

ខេត្តសៀមរាប៖ ពិធីបុណ្យរំឭកឧបការគុណដល់ព្រះសង្ឃរាជជោតញ្ញាណោ ជួន ណាត និងក្រុមជំនុំព្រះត្រៃបិដក ដែលផ្ដួចផ្ដើមប្រារព្ធធ្វើឡើងរយៈពេល២ថ្ងៃកន្លងមកនៅក្នុងវត្តរាជបូព៌នាក្រុងសៀមរាប ត្រូវបានប្រារព្ធពិធីរាប់បាត្រវេរប្រគេនដល់ព្រះសង្ឃប្រមាណជិត២ពាន់អង្គ ជាកិច្ចឆ្លងបញ្ចប់ ក្រោមអធិបតីភាពសម្ដេចព្រះសុមេធាធិបតី នន្ទ ង៉ែត សម្ដេចព្រះសង្ឃនាយកគណៈមហានិកាយ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា កាលពីព្រឹកថ្ងៃអាទិត្យ ទី២២ មីនា កន្លងទៅនេះ ដោយមានការចូលរួមពីសំណាក់ប្រជាពលរដ្ឋជាពុទ្ធបរិស័ទគ្រប់មជ្ឈដ្ឋានទាំងជិតទាំងឆ្ងាយ ទាំងក្នុងនិងក្រៅខេត្តរាប់ពាន់នាក់។

គួររំឭកថា ពិធីបុណ្យរំឭកឧបការគុណនេះ ក៏មានការនិមន្ត និងអញ្ជើញចូលរួមពីសំណាក់ព្រះមហាវិមលធម្មសេរីសុវណ្ណោ ពិន សែម លោក មិន ឃិន រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងធម្មការ និងសាសនា លោក ស៊ូ ភិរិន្ទ អភិបាលខេត្តសៀមរាប ផងដែរ។

យោងតាមប្រវត្តិឲ្យដឹងថា គម្ពីរព្រះត្រៃបិដក ជាក្បួនច្បាប់ដែលបានតម្កល់ទុកនូវព្រះពុទ្ធវចនៈនៃព្រះអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធបរមគ្រូទ្រង់និព្វានអស់ចំនួន៣ខែក្នុងការសង្គាយនានោះ ព្រះធម្មសង្គាហកាចារ្យបានក្រុងជាគម្ពីរព្រះត្រៃបិដក ដោយមាននិកាយ៥ គឺគម្ពីរទីឃនិកាយ១ សំយុត្តនិកាយ១ មជ្ឈិមនិកាយ១ អង្គុត្តរនិកាយ១ និងឧទ្ទកនិកាយ១។ បន្ទាប់ពីការសង្គាយនាព្រះត្រៃបិដក ព្រះអរហន្ត៥០០អង្គ បានចងក្រងនូវគម្ពីរអដ្ឋកថា សម្រាប់ពណ៌នាអត្ថាធិប្យាយនូវគម្ពីរព្រះត្រៃបិដកនោះ។ គម្ពីរព្រះត្រៃបិដក និងអដ្ឋកថាទាំងនោះ ត្រូវបានសង្គាយនាទី២ ក្នុងពុទ្ធសករាជ១០០ និងសង្គាយនាទី៣ ក្នុងពុទ្ធសករាជ២៣៤ ក្រោយមកព្រះមហិន្ទត្ថេរ បាននាំព្រះត្រៃបិដក និងអដ្ឋកថាទាំងនោះមកប្រតិស្ថានក្នុងកោះស្រីលង្កា។

យោងតាមសង្ឃថា ប្រវត្តិបញ្ជាក់ឲ្យដឹងដែរថា តាមគម្ពីរជិនមាលីបករណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រជនជាតិឡានណា ប្រទេសជៀងហ្មៃ (ឆៀងម៉ៃ) បានបញ្ជាក់ថា ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាយើង ក៏បានទទួលនួវគម្ពីរព្រះត្រៃបិដក និងអដ្ឋកថាទាំងនេះ តាមរយៈព្រះមហាថេរៈច្រើនព្រះអង្គ មានព្រះមហាញ្ញាណសិទ្ធិជាដើម ដែលនិមន្តទៅសិក្សាក្នុងប្រទេសស្រីលង្កានាសំណាក់វត្តកល្យាណី ក្នុងពុទ្ធសករាជ១៩៦៨ គ្រឹស្តសករាជ១៤២៥។

ព្រះមហាថេរៈទាំងនោះ ក៏បានអារាធានាព្រះត្រៃបិដកអដ្ឋកថា និងនិមន្តព្រះសង្ឃជនជាតិស្រីលង្កាជាច្រើនមកកាន់ប្រទេសកម្ពុជាយើង ពេលនោះហើយដែលប្រទេសកម្ពុជាយើងបានទទួលនូវគម្ពីរព្រះត្រៃបិដក និងអដ្ឋកថា ហើយបានចារទុកក្នុងសាស្ត្រាស្លឹករឹតបន្តការសិក្សារក្សាវង្សព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ ឲ្យគង់វង្សរហូតមកដល់ពុទ្ធសករាជ២៤៧៣ គ្រឹស្តសករាជ១៩២៩ ទើបមានព្រះរាជប្រកាសលេខ១០៦ ចុះថ្ងៃទី១៣កើត ខែមិគសិរ ឆ្នាំម្សាញ់ ឯកស័ក ពុទ្ធសករាជ២៤៧៣ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី១៤ ខែធ្នួ គ្រឹស្តសករាជ១៩២៩ បានតែងតាំងបង្កើតឲ្យមានក្រុមជំនុំព្រះត្រៃបិដកសម្រាប់រៀបចំផ្ទៀងផ្ទាត់ភាសាបាលី និងបកប្រែមកជាភាសាខ្មែរ។

ក្រុមជំនុំដែលមានពីឆ្នាំ១៩២៩ មកទល់និងឆ្នាំ១៩៤០ មានព្រះសង្ឃជាអធិបតី១ អធិបតីរង២ ក្រុមជំនុំជាព្រះសង្ឃ២៣អង្គ និងជាឧបាសក១១នាក់ សរុបទាំងអស់មានចំនួន៣៧អង្គ/នាក់។

ក្រុមជំនុំដែលមានចាប់ពីឆ្នាំ១៩៤០ មានព្រះសង្ឃជាអធិបតី១ អធិបតីរង២ ក្រុមជំនុំជាព្រះសង្ឃ២៧អង្គ និងជាឧបាសក១៣នាក់ សរុបទាំងអស់មានចំនួន៤៣អង្គ/នាក់។

រីឯសមាជិកក្រុមជំនុំដែលបន្ថែមជាជំនួស សមាជិកទទួលអនិច្ចធម្ម មានចំនួន២០រូប។

តាមឯកសារបង្ហាញថា ក្រុមជំនុំព្រះត្រៃបិដកជំនាន់ទី៣ មានចំនួន១៣អង្គ/នាក់។ ក្រុមជំនុំព្រះត្រៃបិដក ទាំងនេះត្រូវបានផ្ដើមធ្វើឡើងចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩២៩ រហូតដល់ថ្ងៃទី១៤ កើត ខែចែត្រ ឆ្នាំវក សំរិទ្ធស័ក ពុទ្ធសករាជ២៥១២ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី១ ខែមេសា គ្រឹស្តសករាជ១៩៦៩ ទើបធ្វើបុណ្យសម្ពោធឆ្លងគម្ពីរព្រះត្រៃបិដកចំនួន១ចប់គឺ១១០ភាគ ដោយចំណាយរយៈពេល៤០ឆ្នាំ។

ការផ្ដួចផ្ដើមប្រារព្ធពិធីបុណ្យរំឭកឧបការគុណដល់សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជជោតញ្ញាណោ ជួន ណាត និងក្រុមជំនុំព្រះត្រៃបិដកនៃព្រះពុទ្ធសាសនានេះ គឺដើម្បីសម្ដែងនូវកតញ្ញូតាធម៌ដ៏ជ្រាលជ្រៅ និងខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតចំពោះបុព្វបុរសនៃក្រុមជំនុំព្រះត្រៃបិដកទាំងអស់ ដែលមានសម្ដេចព្រះមហាសុមេធាធិបតីជោតញ្ញាណោ ជួន ណាត អតីតសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជនៃគណៈមហានិកាយជាដើម។

ចម្លងចេញពីសារព័ត៌មានកោះសន្តិភាព

ប្រវត្តិនៃវត្តឧណ្ណាលោម

សុភ័ក្ត្រ — Wed, 25 Mar 2009 06:51:40 +0000

រៀបរៀងដោយ៖ សម្តេចព្រះមហាសុមេធាធិបតី ជួន ណាត
បោះពុម្ព៖ ព.ស.២៥០៦ គ.ស.១៩៦៣

គារវបុគ្គល១០ចំពូក

សុភ័ក្ត្រ — Thu, 12 Mar 2009 07:32:00 +0000

គារវបុគ្គល១០ចំពូក

              ពុទ្ធោ បច្ចេកពុទ្ធោ ច              អរហា អគ្គសាវកោ
               មាតា បិតា គរុ សត្ថា              ទាយកោ ធម្មទេសកោ
               បណ្ឌិតេហិ ឥមេ ទស            ន ទុព្ភន្តីតិ ជានិយា។

ពាក្យកាព្យឲ្យស្មើនឹងគាថា៖

បទព្រហ្មគីតិ

                    ព្រះពុទ្ធព្រះបច្ចេក                       និងឯកអគ្គារហា
                    អគ្គសាវកា                                   និងមាតាបិតាផង។
                    គ្រូនិងសាស្ត្រាចារ្យ                       និងនាយកឥតមោះហ្មង
                    និងអ្នកទេស្នាផង                          កុំយង់ឃ្នងឆ្គងប្រមាថ។
                    បុគ្គលទាំងដប់នេះ                        ប្រាជ្ញគួររិះរេសម្អាត
                    ត្រូវកុំបីប្រមាថ                             គូរឱហាតឲ្យចងចាំ។
                    ថាមិនត្រូវប្រទូស្ត                          ឬរឹងរូសធ្វើឲ្យឆ្គាំ
                    ឆ្គងខុសក្រែងនឹងនាំ                      ឲ្យបានទុក្ខឃើញទាន់ភ្នែក។
                    ខ្ញុំតែងពាក្យកាព្យនេះ                   ដោយរិះរេមិនរារែក
                    មិនតែងចេញឲ្យប្លែក                    ពីគាថាបាលីឡើយ។
                    អ្នកណាបានគោរព                       បុគ្គលដប់ពុំតោះតើយ
                    តាមបែបខាងលើហើយ                 អ្នកនោះរែងជួបក្ដីសុខ។
                    មានរឿងតំណាលថា                   ពួកទេព្ដានិរទុក្ខ
                    ព្រះឥន្ទ្រជាប្រមុខ                         តែងសំពះទិសទាំងដប់។
                    គឺទិសទាំងប្រាំបី                           ទិសក្រោមលើដោយគ្រប់សព្វ
                    លើកអម្រាមទាំងដប់                   ប្រណម្យឆ្ពោះជននានា។
                    ដែលគេបានប្រព្រឹត្ត                    សុចរិតឥតសង្កា
                    ទោះនៅត្រង់ទីណា                     ក៏ដោយចុះឥតរើសមុខ។
                    ថាសូមឲ្យជននោះ                       បានរវាតឃ្លាតចាកទុក្ខ
                    តាំងពីនេះទៅមុខ                         សូមបានសុខអាយុវែង។
                    ព្រោះហេតុនោះបានជា              ព្រះសាស្ដាទ្រង់សម្ដែង
                    ថាជនទាំងនោះឯង                     ទោះទេព្ដាក៏រាប់អាន។
                    ទេព្ដាទាំងតូចធំ                             តែងបង្គំមករាល់ប្រាណ
                    ឆ្ពោះជនទាំងប៉ុន្មាន                     ដែលបានកាន់សីលនិងធម៌។
                    ហេតុនេះសាធុជន                       កុំទំរន់គួរត្រេកអរ
                    ឆ្ពោះធម៌ដ៏បវរ                               ដែលព្រះពុទ្ធទ្រង់សរសើរ៕៚

វត្តឧណ្ណាលោម ក្រុងភ្នំពេញ, ថ្ងៃសុក្រ ទី១៩ កក្កដា
ព.ស.២៥១២ គ.ស.១៩៦៨

សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជ.ណ. ជោតញ្ញាណោ
ប.អ.ស. – អ.ម.រ.

បទសម្ភាសអក្សរសាស្ត្ររបស់សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជជួន ណាត (ភាគទី២)

សុភ័ក្ត្រ — Sat, 07 Mar 2009 18:22:24 +0000

គិតៗទៅអស់រយៈពេលជាង១ឆ្នាំទៅហើយ បន្ទាប់ពីប្រកាសបទសម្ភាសអក្សរសាស្ត្ររបស់សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ភាគទីមួយ ដែលខ្ញុំបានដាក់តាំងពីថ្ងៃទី១៨ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៨។ ទម្រាំមានពេលបានដាក់ប្រកាសទីពីរនេះមើលទៅចំណាយពេលយូរមែនទែន ខ្ញុំសុំទោសផងចំពោះអ្នកដែលបានរង់ចាំអាន និងស្ដាប់ ដ្បិតខ្ញុំមិនមានពេលសរសេរឡើងវិញសោះ យប់មិញនេះខំនៅព្យាយាមសរសេរ តាំងចិត្តដាក់ភាគបន្តឡើងវិញសង្ឃឹមថា ចាប់ពីនេះតទៅ មិនទុកឲ្យយូរបែបនេះទៀតទេ។ សូមប្រិយមិត្របន្តស្ដាប់បទសម្ភាសដ៏មានអត្ថន័យ និងព្រះសូរសៀងដ៏មហស្ចារ្យនៃអង្គសម្ដេចព្រះអគ្គសង្ឃរាជនៃកម្ពុជរដ្ឋយើងភាគទីពីរបន្តទៀត ដូចតទៅ៖

តពីភាគទីមួយ ចុចខាងក្រោមដើម្បីស្ដាប់ ភាគទីពីរ

សូរៈ ប្រែថាក្លៀវក្លា ទេមិនមែនទេ ថា អង់អាច ថាក្លៀវក្លា (សី ហៈ នាទៈ) ថាបន្លឺគំទ័រឡើងដូចជាសម្រែក រាជសីហ។ គឺគេយកព្រះរាជតេជះអំណាចរបស់ព្រះករុណានោះ ទុកថាមានតេជះនោះក្អេងក្អាងខ្ទរខ្ទ័រអីទៅ។ វាដូចជាសម្រែកសត្វសីហៈ ដូចជាសម្រែកលីយ៉ុង។ រួចបើអានសាៗ នែកៗ! សូសីហនាទ វាទៅជាឮសីហនាទទៅវិញ។ ពីព្រោះសូរដែលយើងឮ សូរហ្នឹង អាហ្នឹងក៏ដាក់រពីមុខ។ ស្នូរហ្នឹងក៏មាន រ ពីមុខ។ ស្នូរ គឺដែលឮមកពីសូរ រួចចុះបើអានសូសីហនាទទៅហើយ វាទៅជាៗ ឮសំឡេងសីហនាទទៅវិញ។ រួចអ្នកអានហ្នឹងមិនដឹងជាខុសទេ ទុកជាគេនិយាយប្រាប់ថាខុស ក៏ចចេសមុខរឹងនៅហ្នឹង មកអំពីប្រកាន់មានះ។ រួចតែមានះហ្នឹង ដូចជាអាត្មាជម្រាបមុន អស់លោកក៏បានយកទៅរាយរាប់ក្នុងសៀវភៅទស្សនាវដ្ដីហើយ។ អាត្មាសុំនិយាយពី មានះ ហ្នឹងបន្តិចទៅចុះ ទោះកើតមិនកើតក៏ប៉ុនច្បាប់យើង សាសនាយើងគេនិយាយអ៊ីចឹង។

មានះ បាលីហៅ មានៈ យើងប្រើ មានះ តាមសំស្ក្រឹត។ សំស្ក្រឹតគេអានថា “ម៉ានាស” អក្សរ “ស” នៅពីមុខ រួច ស នោះឯង បើគេចង់ផ្លាស់ទៅជាវិសជិនីយ ទៅជារះមុខនោះ ហ្នឹងគេដាក់ “ហ” ពីមុខ បើយើងសរសេរអក្សរបារាំងគេដាក់ ហ ពីមុខ ដូចជា ព្រះ ដូចជា តេជះ អ៊ីចឹង គេសរសេរ ព្រះ ហ្នឹង គេសរសេរ Preah គេមិនដាក់ S ទេ គេអានថា ព្រះ, កុំឲ្យអាន, ទុកដូចជារះមុខ អក្សរ ហ នោះឯង ព្រោះសំស្ក្រឹតគេប្រើអ៊ីចឹង សូមជ្រាប។ និងរាយដល់ទៅ សារពត៌មាន [សារៈ-ព័ណ-ដ-មាន] សូមចាំអ៊ីចឹងចុះ គឺដំណឹង សេចក្ដីអ្វី ដែលមានប្រយោជន៍ គួរចង់ដឹង គួរចង់ស្ដាប់ អាហ្នឹងគេហៅថា សារពត៌មាន។ កុំឆ្ងល់នឹងពាក្យ ពត៌មាន នោះ ពត៌មាននោះប្រែថា ហេតុ ថាសេចក្ដី ថាដំណើរ ថារឿងដែលកំពុងតែមាន កំពុងតែប្រព្រឹត្តទៅ [វ.រៈ.ត.ម៉ានៈ] ហ្នឹងថា ដែលកំពុងតែប្រព្រឹត្តទៅ ដែលលោកទៅយល់ថាយក ណ មកដាក់ថា ព័ណ៌ដ៏មាន [ព.រ៉ាន់.ណៈ.ដ.មាន] នោះ វាទៅជាសម្បុរទៅវិញទៅហើយ មិនមែនទេ! យល់ហ្នឹងខុសទេ! ឯលោកថា សារៈប្រវត្តិនេះក៏ប្រើបានមិនអីទេ។ សារប្រវត្តិ, ប្រវត្តិក៏ប្រែថាដំណឹងដែរ។ សំស្ក្រឹតថា “ប្រវឫត្តិ” ៗ យើងយក វ ជា ព ទៅជា ប្រព្រឹត្តិ ដែលយើងថា ប្រព្រឹត្តិ សព្វថ្ងៃនេះ។ បើជានាមសព្ទ គេសរសេរ ប្រព្រឹត្តិ ការប្រព្រឹត្តិ សេចក្ដីប្រព្រឹត្តិ។ ចុះបើជាកិរិយាសព្ទ គេហៅ អព្ភន្តរកិរិយាគេសរសេរ ប្រព្រឹត្ត មកអំពីពាក្យថា ប្រវឫត្ត សំស្ក្រឹតថា ប្រវត្តិ អះ! បាលីហៅ ប្រវត្តិ សំស្ក្រឹតថា ប្រវឫត្តិ។ ឥឡូវបើលោកចង់ឲ្យថា សារប្រវត្តិ ក៏ត្រូវដែរ ក៏ប៉ុន្តែគេមិនបានប្រើទៅហើយ (បើ)យើងបង្កើតទៀត វានាំឲ្យទៅជាមួយជាពីរ សុំជ្រាបប៉ុណ្ណឹង។ លោកនេះសួរមានប្រយោជន៍ដែរ ពីព្រោះលោកចេះឆ្ងល់ និងសមរម្យគួរដោះស្រាយ។

ទីពីរលោកសួរជាពាក្យថា បៀវត្ស ឬ បៀវត្សរ៍ ប៉ុន្តែអានថា បៀវត្ស ដូចគ្នា “រ” បដិសេធចេញ។ ពាក្យនេះមានន័យប្រាកដ អះ! មានន័យថាប្រាក់រង្វាន់ឆ្នាំ។ យល់ហ្នឹងត្រូវហើយ …បុគ្គលិកណាដែលធ្វើការជូនរាជការ ឬឯកជនក្នុងមួយឆ្នាំៗ គេបើកប្រាក់ឲ្យម្ដង ប្រាក់នោះហៅថា ប្រាក់បៀវត្សរ៍ ចុះបើបុគ្គលិកនោះធ្វើការជូនរាជការ ឫឯកជនក្នុងមួយខែ ក្នុងមួយខែៗគេបើកប្រាក់ឲ្យម្ដងប្រាក់នោះតើគេតែងនាំគ្នាហៅថា ប្រាក់បៀវត្សរ៍ដែរ? តើគេហៅនោះខុសឬត្រូវ? បើសិនជាខុស…, បើសិនជា ហ្នឹងឥតកើតទេ ប្រសិនបើខុស សុំឲ្យលោកផាន់យល់អ៊ីចឹង! គេមិនដែលនិយាយ បើសិនជាទេ។ បើសិនជា ទើបឥឡូវនេះទេ គេថា ប្រសិនបើខុស តាដាក់ “ជា” មក វាទៅជាវិកត្តិកត្តា ដូចអាត្មានិយាយពីថ្ងៃមុនថា ប្រសិនបើជាប្រាក់ប៉ុណ្ណោះ តើអ្នកយកឬទេ? ឥឡូវខ្ញុំជំពាក់អ្នកមួយរយរៀល (១០០៛) ខ្ញុំសូមជូនតុមួយ កៅអីមួយដំបរ សុទ្ធតែឈើបេង តើបងឯងយកឬទេ? ប្រសិនបើ អើ! ប្រសិនបើជារបស់ហ្នឹង អានេះបានវាត្រូវ។ បើសិនជា នេះគឺអាត្មាមិនចេះទេ លោកត្រូវលែងប្រើទៅអ្ហី! ប្រើ ប្រសិនបើ ទៅ! …ប្រសិនខុស តើគួរហៅយ៉ាងណាទៅវិញ? ត្រង់ហ្នឹងលោកយល់ដូចជាត្រូវហើយ ប៉ុន្តែវា យើងនឹងលុបលាងក៏វាមិនមានប្រយោជន៍អីទេ។

អាត្មាសូមពន្យល់ត្រង់ណេះមានក្នុងវចនានុក្រមហើយអាត្មាចាំ។ បៀកាលនោះ យើងចាយបៀ។ សម័យចាយបៀនោះ គឺយកបៀក្នុងសមុទ្ទហ្នឹងមក មិនដឹងជាមានត្រា មានចម្លាក់ដូចម្ដេចទេ យកមកចាយជំនួសប្រាក់ ពីព្រោះបុរាណពីដើមក្នុងគម្ពីរខាងសាសនាក៏មាន គេហៅ [កៈ-ហា-ប៉ៈ-ណៈ] សំស្ក្រឹតហៅ ការ្សាបណៈ យើងហៅប្រាក់កហាបណៈហ្នឹង ដូចជាយើងហៅ រៀល យើងហៅរូពី យើងហៅខ្ចាបភូមាអ៊ីចឹង យើងហៅផ្ជះ ហៅអ៊ីចឹង ប៉ុន្តែគេហៅ កហាបណៈ។ កាហាបណៈហ្នឹងមានឈ្មោះច្រើនយ៉ាងណាស់ មានកាហាបណៈជ័រ មានកាហាបណៈ នែក! ស្ពាន់ មានកហាបណៈតួសាច់ប្រាក់ មានកាហាបណៈតួសាច់មាសចឹង។ ដូចជាគេប្រើហ្វ្រង់ ប្រើអី ហ្វ្រង់មាស ហ្វ្រង់ប្រាក់ ដូចជាឥឡូវមាន nouveau franc មាន ancien franc អ៊ីចឹងហ្នឹង គឺ បៀហ្នឹងគេយកមកចាយជំនួសប្រាក់។ ជាន់ចាយបៀហ្នឹងអាត្មាក៏មិនចាំទេ មិនដឹងក្នុងរជ្ជកាល រាជព្រះអង្គណាទេ ក្នុងប្រទេសយើង។ ក៏អស់លោកពីដើមនាហ្មឺននាសែនគ្មានប្រាក់ខែ គឺមួយឆ្នាំត្រូវបានរង្វាន់ម្ដង ដូចអាជ្ញាហ្លួង ដូចមេកងបើកស្ម័គ្រ អាជ្ញាហ្លួង មេកងទារពន្ធស្រូវ អាជ្ញាហ្លួងមេកងពន្ធទាស កត់ដំណាំអីស្អីៗ យកពន្ធពីរាស្ត្រនោះ ហ្នឹងគឺមួយឆ្នាំត្រូវបានម្ដង។ ប៉ុន្តែនឹងមិនយកមកនិយាយ និយាយពីអ្នកដែលត្រូវទទួលរង្វាន់នោះ មួយឆ្នាំបើកម្ដង បានជាបុរាណហៅថា បៀវត្សរ៍ [វ័ត.សៈ] ឬ [វ័ត.សារៈ] ហ្នឹងប្រែថា ឆ្នាំ ពាក្យសំស្ក្រឹតវាក្លាយមកខ្លះ បាលីហៅថា សំវច្ឆរ [ស័ង.វ័ច.ឆៈ.រៈ] រួចសំស្ក្រឹតហៅ [វ័ត.សារៈ] ឬ [វ័ត.សៈ] វ័ត.សៈ ដូចពាក្យថាវស្សាអ៊ីចឹង គឺឆ្នាំ ប្រាក់ហ្នឹងមួយឆ្នាំត្រូវបានម្ដង បានជាហៅថា បៀវត្សរ៍ រួចម៉េចក៏ថា បៀ ពីព្រោះ បៀ មែន មានប្រាក់អីអាហ្នឹង ចុះដល់ឥឡូវអស់ចាយ បៀ ទៅ ពាក្យហ្នឹងវាក៏ជាប់មកយកប្រាក់ យកកាសហ្នឹងជាជំនួសបៀហ្នឹងទៅក៏ពាក្យហ្នឹងវានៅជាបៀអីចឹង នៅជាបៀអីចឹង។ ចុះឥឡូវប្រាក់ខែប្រាក់ថ្ងៃ? ប្រាក់ខែ បើយើងហៅថា មាសិក គេសួរថា ប៉ុន្តែគេមិនបង្កើតទេពាក្យហ្នឹង។ គេសួរថាលោកហ្នឹង អ្នកហ្នឹង ធ្វើការហ្នឹង ធ្វើបានប្រយោជន៍យ៉ាងម៉េច? ថាគេមាន មាសិក។ ចាំថា មាសិកអី! បើប្រាក់ខែងាយថាសឹងងាប់។ អ៊ីចុះ បើប្រាក់ថ្ងៃគេថា ទិនិ, ទិនិ គឺប្រាក់ដែលបានរាល់ថ្ងៃ បានជាពាក្យនេះក៏ប្រើហើយ ឥឡូវហើយ គឺថាអ្នកទិនិនោះគឺមនុស្ស គឺ Journalier ថា ទិនិ មកពី ទិន [ទិ-នៈ] ប្រែថាថ្ងៃ រួចទិកៈ បច្ច័យនេះចុះមក suffic នោះមកទៅជា ទិនិ ប៉ុន្តែបើឲ្យត្រូវគេថា ទីនិក ដ្បិតអំណាចអ៊ិកនោះ វានៅចុងត្រូវអ៊ិ [ិ] វាទៅជាអ៊ី [ី] ពាក្យណាខ្លីឲ្យទៅជាវែង ប៉ុន្តែថាដែលហៅឲ្យស្រួលមាត់ គេហៅថាទិនិក-ទិនិកទៅហើយ។ ទិនិក បើ មាស [មា.សៈ] នោះវាខែ ឥឡូវបើ មា នោះអក្សរវែងស្រាប់ មិនបាច់ធ្វើអ្វីទៀតទេ ថា មាសិក បើស្រីទៅជា មាសិកា អ្នកស៊ីប្រាក់ខែ រួចបើស៊ីប្រាក់ថ្ងៃ ថាបើប្រុស ថា ទីនិក បើស្រីថា ទីនិកា (សើច…) ថាយើងទៅអ៊ីចឹង វានាំឲ្យពិបាក នេះគឺបើនិយាយតាមហ្នឹងទៅអីចឹង។ រួចបើថាប្រាក់ឆ្នាំ អាហ្នឹងស៊ឹមថា! អើ ស្អីទៅ កុំថាបៀទៀតនោះ! អាហ្នឹងវាទៅជា វត្សិ វាទៅជា វត្សិ វត្សិកា ឲ្យវាចំតែម្ដងទៅ វត្សិ វត្សិកា ឬបើថានៅតែ បៀវត្សរ៍ដដែលក៏ថាទៅចុះសុំឲ្យលោកជ្រាបអីចឹងផងទៅចុះ លោកផាន់។ បៀវត្សរ៍ហ្នឹង មកអំពីពីដើមយើងចាយបៀមួយឆ្នាំគេត្រូវបានប្រយោជន៍រង្វាន់ហ្នឹងម្ដង ហ្នឹងយល់ហើយ ប៉ុន្តែឥឡូវយើងស្រេចតែនឹងប្រើទៅចុះ ដែរលោកយល់ថា ប្រាក់រង្វាន់ឆ្នាំហ្នឹងត្រូវហើយ។ ប៉ុន្តែតាមពិតប្រែថា បៀរង្វាន់ឆ្នាំ ពីព្រោះកាលនោះអត់ប្រាក់ទេ ចាយបៀ។ ចាយបៀក៏បាន ចាយកាកល័ក្តក៏បាន គេយកកាកល័ក្តហ្នឹងមកធ្វើបោះត្រាផែនដីជាសម្គាល់ទៅ គេចាយជំនួសប្រាក់ទៅ វាដូចជាប្រទេសកម្ពុជាយើងកាលសម័យអាណានិគមគេ គេបោះប្រាក់កាក់ហ្នឹងតូចៗ ឮតែថ្ងូររាល់តែគ្នា។ ដែលឆាប់ខូចបំផុត ពួកលក់សាច់ជ្រូក ដល់យូរៗសើមគគុល រួចខ្លះចេះតែនិយាយ អាត្មាចាំឮចាស់ៗថា អ្ហើ! អនេកពាន់ជាតិទៅសុំកុំឲ្យប្រាថ្នា អឺស! ប្រាថ្នាកុំឲ្យជួបនឹងអាសឹកម្ល៉ឹកនេះ! ហៅប្រាក់កាក់ក្រដាសនេះ ឥឡូវបាត់ទៅហើយអាហ្នឹង។ ចុះអ្នកលក់សាច់ជ្រូក ចុះក្អែលដៃនោះកាន់ប៉ុន្មានទៅ វាកខ្វក់អស់ទៅ! រួចរលួយអស់ទៅ អាហ្នឹងស្រេចគេសន្មតទេ រឿងការចាយវាយ ដូចជានែៗ! ធនបត្រ សព្វថ្ងៃ ដែលហៅថា ធនបត្រ គឺប្រាក់ក្រដាសហ្នឹងយកក្រដាសមកធ្វើប្រាក់ក៏បាន។ ចប់ហើយ ខទីពីរ។

ទីបីលោកឆ្ងល់ថា ខ្ញុំដូចជាចង់រកគ្រុន… អ្ហេ! យកមកសួរធ្វើអីអីចឹងនោះ។ … មានពូម្នាក់ មានពូម្នាក់គាត់ក្ដៅខ្លួនបន្តិចបន្តួច ទួលបង្គំសួរថា ម៉េចទៅពូ ដូចជាមិនសូវស្រួលខ្លួនឬ? គាត់ឆ្លើយថា ខ្ញុំដូចជាចង់រកគ្រុន (សើច) បើតាមចម្លើយនេះ គឺពួនោះគាត់ចង់គ្រុន (សើច) ប៉ុន្តែបើតាម (អើ! គេសួរ ក៏គួរសមដែរ) ប៉ុន្តែបើតាមពិតសម្ដីគ្រុននោះ អះ! ជំងឺគ្រុននោះគ្មានមនុស្សណាម្នាក់ចង់បានទេ បើដូច្នោះពុំគួរសោះ អះ! សំណួរនោះគួរឆ្លើយដូចម្ដេចទៅវិញ?

អីចឹងក៏សួរគ្នាដែរ។ អានេះគេហៅថាសម្ដីសាមញ្ញទេតើ! សម្ដីគេហៅថាគ្រាមភាសា សាមញ្ញភាសា គេចង់និយាយអី គេនិយាយទៅ វាតាមទម្លាប់ទៅ តាមទម្លាប់ទៅ បើគេនិយាយថាឲ្យត្រូវ សរសេរសំបុត្រស្នាម គេថាខ្ញុំថ្ងៃនេះមិនសូវស្រួលខ្លួន ដូចជារកកលគ្រុន។ រកកល គឺថាវាជិតៗនឹងគ្រុន វាផ្ដួចផ្ដើមរកកលគ្រុន។ គេនិយាយថារកកល មិនមែនចង់គ្រុនទេ គ្មាននរណាចង់ទេ។ យី! ឯងដូចជាចង់គ្រុនៗ មើលទៅថ្ងៃណេះ។ ចង់ហ្នឹង គឺគ្រុនវាចង់ទេតើ! គាត់មានចង់ឯណាគាត់។ ប៉ុន្តែដល់និយាយអីចឹងទៅវាដូចជាគាត់ចង់គ្រុន (សើច)។ មិនអីទេ! ដោះស្រាយប៉ុណ្ណឹងបានហើយ ថារកកលគ្រុន។

អាននិងស្ដាប់ ភាគទី៣

សម្ដេច​ព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ចេតិយ​នៃ​សម្ដេច​ព្រះ​សង្ឃរាជ ជួន ណាត

ខួប​ទី​៤០ សោយ​ទិវង្គត​នៃ​សម្ដេច​ព្រះ​សង្ឃរាជ ជួន ណាត

អំពើ​អាក្រក់​ឆក់​ចិត្ត​ឲ្យ​ងាយ​ធ្វើ

បទ​សម្ភាស​អក្សរសាស្ត្រ​របស់​សម្ដេច​ព្រះសង្ឃរាជ​ជួន ណាត (ភាគ​ទី​៣)

បទ​យក​ការណ៍៖ សម្ដេច​ព្រះ​សង្ឃរាជ ជួន ណាត

សញ្ញាបត្រ បណ្ឌិត​ខាង​អក្សរសាស្ត្រ​របស់​សម្ដេច​ព្រះ​សង្ឃរាជ ជួន ណាត

បុណ្យ​រំឭក​ឧបការគុណ​សម្ដេច​ព្រះ​សង្ឃរាជ ជួន ណាត និង​ក្រុម​ជំនុំ​ព្រះ​ត្រៃបិដក

ប្រវត្តិ​នៃ​វត្ត​ឧណ្ណាលោម

គារវ​បុគ្គល​១០​ចំពូក

បទ​សម្ភាស​អក្សរសាស្ត្រ​របស់​សម្ដេច​ព្រះសង្ឃរាជ​ជួន ណាត (ភាគ​ទី​២)

សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ចេតិយនៃសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ខួបទី៤០ សោយទិវង្គតនៃសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អំពើអាក្រក់ឆក់ចិត្តឲ្យងាយធ្វើ

បទសម្ភាសអក្សរសាស្ត្ររបស់សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជជួន ណាត (ភាគទី៣)

បទយកការណ៍៖ សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សញ្ញាបត្រ បណ្ឌិតខាងអក្សរសាស្ត្ររបស់សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

បុណ្យរំឭកឧបការគុណសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត និងក្រុមជំនុំព្រះត្រៃបិដក

ប្រវត្តិនៃវត្តឧណ្ណាលោម

គារវបុគ្គល១០ចំពូក

បទសម្ភាសអក្សរសាស្ត្ររបស់សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជជួន ណាត (ភាគទី២)