សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

បុរាណភាសិត

សុភ័ក្ត្រ — Sat, 05 Mar 2011 15:07:57 +0000

បុរាណភាសិត

និយាយអំពីក្រ៥យ៉ាង

ក្រកិច្ច, ក្រកល, ក្រដឹង, ក្រយល់, ក្រវៃច្នៃទាស់

ក្រទាំង៥យ៉ាងនេះមានអត្ថន័យថា៖

១- ក្រកិច្ច គឺការអ្វីៗដែលគេត្រូវធ្វើហៅថាកិច្ចៗនេះក្រពុំមែនងាយទេ;
២- ក្រកល គឺឧបាយកម្ចាយហេតុការណ៍ណាមួយហៅថា កលៗនេះក៏ក្រ;
៣- ក្រដឹង គឺការដឹងរឿងហេតុអ្វីៗក៏ក្រ ព្រោះពុំងាយបានដឹងជាប្រាកដទេ ច្រើនតែដឹងលំៗស្រោលៗ;
៤- ក្រយល់ ការយល់នេះក៏ក្រ ព្រោះច្រើនតែបានដឹង ប៉ុន្តែពុំយល់ ដូចគេសួរថា អ្នកឯងបានដឹងរឿងហ្នឹងទេ? -ឆ្លើយថា ដឹង, ចុះយល់ទេ តើរឿងហ្នឹងយ៉ាងម៉េច? -ខ្ញុំពុំយល់ទេ;
៥- ក្រវៃច្នៃទាស់ ការទទឹងទាស់ ឲ្យគេទាស់គាំងភ្លាម ត្រូវតាមការពិត ឬត្រូវត្រង់តាមផ្លូវច្បាប់ ញ៉ាំងគេឲ្យសួរសាប ឬតវ៉ាថាម៉េចទៅទៀតពុំកើត ហៅថាវៃច្នៃទាស់ៗ នេះក៏ក្រណាស់ ជាងក្រទាំង៤ខាងលើទៅទៀត។

ដោយហេតុនេះ បានជាបុរាណភាសិតថា ក្រ។

ពាក្យកាព្យឲ្យងាយចាំ
បទកាកគតិ

ក្រកិច្ច ក្រកល ក្រដឹង ក្រយល់ ក្រវៃច្នៃទាស់ ទាំងប្រាំនេះសុទ្ធ តែក្រទាំងអស់ ប្រាជ្ញាស្រួចស្រស់ ទើបក្រឃ្លាតបាន។ ខ្វះការអប់រំ រមែងច្រឡំ ខ្លះៗពុំខាន បើលុះតែខំ អប់រំឲ្យមាន ការថ្នឹកទើបបាន រួចផុតចាកក្រ។ កុំយល់ថាងាយ ទោះការសម្ពាយ សុទ្ធតែកម្រ លុះតែបានរៀន បានស្ដាប់តៗ ទើបបានការក្រ ក្លាយជាងាយខ្លះ។ ទោះកិច្ចតូចទេ ខ្វះការរិះរេ ធ្វើនៅតែងខ្វះ ទោះធ្វើទៅកើត ក៏មិនស្អាតជ្រះ ព្រោះពាក្យថាខ្វះ ផ្ទុយនឹងគ្រប់គ្រាន់។

ចំណែកខាងកល ឧបាយក្រយល់ ក៏ច្រើនតែភ័ន្ត ជួនកាលគំនិត វង្វេងវង្វាន់ ជួនកាលស្លោស្លន់ យល់ខុសទទេ។ បើប្រើតាមកល ដែលគិតពុំយល់ ខ្វះការរិះរេ ចេះតែស្មានៗ បំពានធ្វេសទ្វេ ឬតាមតែគេ នាំខុសជាត្រូវ។

រីឯការដឹង បើគ្មានដំណឹង ក៏ឥតមានផ្លូវ- ណាប្រាប់ឲ្យដឹង មិងមាំងស្រខូវ ការខុសឬត្រូវ ក៏ឥតបានដឹង។ ការដឹងក៏ក្រ បើគ្មានតំណ តជាដំណឹង ឥតមានគំនិត ងងឹតសូន្យឈឹង ហេតុនោះការដឹង ក៏ឈ្មោះថាក្រ។

ចំណែកខាងយល់ ជាការអំពល់ មួយដ៏កម្រ បើគ្រាន់តែដឹង ដោយឮតៗ ប៉ុន្តែខ្លួនស ប្រាប់ថាពុំយល់ ដូចគេសួរថា តើអ្នករាល់គ្នា យល់ឬពុំយល់ រឿងដែលខ្លួនដឹង ដំណឹងសល់វ៉ល់ ខ្លួនថាពុំយល់ ខ្ញុំគ្រាន់តែដឹង។ ហេតុនេះការយល់ លុះតែអំពល់ ពិតពេញទំហឹង បើឥតគំនិត រិះរេជញ្ជឹង ក៏គ្រាន់តែដឹង កម្របានយល់។

រីវៃច្នៃទាស់ ក្រជាងទាំងអស់ ព្រោះច្រើនលើសកល់ នៅគាំងជ្រងោ ដោយគិតមិនដល់ ក៏នៅស្រងល់ ដោះស្រាយពុំរួច, នៅពេលជំនុំ ឬគេមកជុំ គេតាំងផ្ដើមផ្ដួច គេសួរបញ្ហា ណាមួយក្របួច ឯងឆ្លើយពុំរួច នៅធ្មឹងតែម្ដង។ បើមានប្រាជ្ញា រហ័សក្លៀវក្លា គំនិតហ្មត់ហ្មង ឆ្លើយបានភ្លាមភ្លែត ត្រដែតកន្លង អ្នកសួរឥតសង សួរសបវិញទៀត។ ហេតុនោះបានថា ចាស់លោកពោលជា ការណ៍នេះចង្អៀត កម្រមានអ្នក ឈ្លាសវៃឆ្លាតឆ្លៀត គេសួរថែមទៀត ពុំអាចឆ្លើយឆ្លង។ បើរឿងនោះធំ អាចនឹងរលំ ខូចការតែម្ដង ហេតុនោះបានជា ព្រឹទ្ធាចារ្យផង អ្នកចេះហ្មត់ហ្មង ពោលទុកថាក្រ។ ក្រវៃច្នៃទាស់ លើសក្រទាំងអស់ ហៅពេញថាក្រ លុះតែរៀនគិត ឲ្យបានល្អិតល្អ នោះទើបក្ដីក្រ នេះឃ្លាតចេញឆ្ងាយ៕៚

ថ្ងៃពុធ ទី២៤ កក្កដា ព.ស.២៥១២ គ.ស.១៩៦៨.

សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជ.ណ. ជោតញ្ញាណោ
ប.អ.ស. – អ.ម.រ.

សញ្ញាប័ត្រព្រះអភិធជៈមហារដ្ឋគរុ នៃសហភាពភូមា

សុភ័ក្ត្រ — Thu, 10 Feb 2011 04:40:54 +0000

ព្រះអភិធជៈមហារដ្ឋគរុ នៃសហភាពភូមា
ជាសញ្ញាប័ត្រភូមាខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតផ្នែកខាងសមណ បានថ្វាយមកសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ
ព.ស.២៥០១ គ.ស.១៩៥៧

រូបថតនៃសម្ដេចជាអម្ចាស់

សុភ័ក្ត្រ — Sun, 16 Jan 2011 09:52:58 +0000

http://www.templenews.org/gImages/newsChatthaSangayanaJotannanoChuonNath.jpg

អបាយមុខ

សុភ័ក្ត្រ — Thu, 16 Dec 2010 05:39:26 +0000

អបាយមុខ

ពាក្យថា អបាយមុខ នេះជាភាសាសំស្ក្រឹត និងបាលី, បើរើសើឲ្យឃើញរូបសព្ទមាន៣ផ្នែក គឺ អប (អៈប៉ៈ) “ ប្រាស, ទាស, ចេញ, ឃ្លាតចេញ” , អាយ (អាយ៉ៈ) “ សេចក្ដីចម្រើន” , មុខ (មុខៈ) “ ប្រមុខ, ប្រធាន, ប្រភព” រួមគ្នាភ្ជាប់ជា អបាយមុខ ប្រែថា “ ហេតុជាប្រមុខនៃការប្រាសចាក សេចក្ដីចម្រើន គឺហេតុជាប្រធាននៃសេចក្ដីវិនាស” ។ ព្រះពុទ្ធសាសនាបានប្រាប់ថា អបាយមុខ, ដោយសង្ខេប,អបាយមុខមាន៤យ៉ាងគឺ៖

១. ឥត្ថីធុត្ត ការលេងស្រី;
២. សុរាធុត្ត ការលេងស្រា;
៣. អក្ខធុត្ត ការលេងល្បែងភ្នាល់ ឬល្បែងស៊ីសង;
៤. បាបមិត្ត មានជនប្រព្រឹត្តអាក្រក់ជាមិត្រ។

ទាំង៤យ៉ាងនេះ ជាប្រមុខនៃការហិនហោច ឬសេចក្ដិវិនាស។ បណ្ដាអបាយមុខទាំង៤ យ៉ាងនេះ, បុគ្គលណាញៀនជាប់ទោះត្រង់អបាយមុខណាក៏ដោយ, បុគ្គលនោះរមែងតែងដល់នូវការហិនហោច ឬវិនាសទ្រព្យធន បើមិនច្រើនក៏តិច ពុំដែលខានឡើយ។

ពាក្យកាព្យបញ្ជាក់ឲ្យងាយចាំ

ពាក្យ៧

អបាយមុខជង្រុកហិន                       សង្កិនឲ្យក្ដៅដួងហឫទ័យ
ច្រើននាំអ្នកលេងឲ្យសន្ធៃ                យប់ថ្ងៃដេកព្រួយនឹកស្ដាយក្រោយ។
កំពុងប្រព្រឹត្តងងឹតឈឹង                    លុះដល់រំពឹងឃើញញឹកញយ
ទើបបានយល់ច្បាស់ថាខ្លួនធ្លោយ ជួនក៏បណ្ដោយដេញជើងទៀត។
ដេញជើងត្រាតែឃើញលិចលង់     រឹតតែល្ងង់ទ្រូងចង្អៀត
អ្នកខ្លះម្ល៉ឹងហើយនៅតែឆ្លៀត           អង្រៀតនឹងស្លាប់ទើបថយក្រោយ។
ទំរាំភ្ញាក់ខ្លួនជួនអស់ទ្រព្យ                 ជួនកាលធ្លាក់ជាប់ដល់រូបខ្សោយ
កើតរោគឈឺចាប់ស្លាប់បណ្ដោយ    គួរឲ្យព្រឺខ្លាចអបាយមុខ។
ហេតុនោះយុវជនយុវតី                     នាងអ្នកប្រុសស្រីគួរខ្លាចទុក
ឲ្យហើយពីក្មេងទាន់មានសុខ          ត្រូវខំសម្រុកប្រឹងរៀនសូត្រ។
នាងអ្នកចូររៀនកុំធុញទ្រាន់             ទាន់វ័យនៅក្មេងត្រូវខំស្រូត
ស្រូតរៀនឲ្យទាល់តែរហូត                បានដល់កោះត្រើយសឹមសម្រាក។
វិទ្យាជាទ្រព្យដ៏ចម្បង                         កន្លងលើសលែងឥតទ្រព្យសាក
ជាទ្រព្យស្រាលផងមិនលំបាក        វេចជាបង្វេចស្ពាយពុនរែក។
ទៅមកយកជាប់ទៅជាមួយ              វិទ្យាអាចជួយឃើញទាន់ភ្នែក
ចង់បានអ្វីៗវិទ្យាស្រែក                      ហៅទ្រព្យប្លែកៗឲ្យមូលមក៕៚

វត្តឧណ្ណាលោម ក្រុងភ្នំពេញ, ថ្ងៃចន្ទ្រ ទី២២ កក្កដា ២៥១២
១៩៦៨

សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជ.ណ. ជោតញ្ញាណោ
ប.អ.ស. – អ.ម.រ.

X
X X

ស្រង់ពីសៀវភៅស្នាព្រះហស្តក្រោយបង្អស់នៃសម្ដេចព្រះមហាសុមេធាធិបតី ជួន ណាត

បទសម្ភាសអក្សរសាស្ត្ររបស់សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជជួន ណាត (ភាគទី៥)

សុភ័ក្ត្រ — Wed, 17 Nov 2010 03:18:07 +0000

តពីភាគទីបួន ចុចខាងក្រោមដើម្បីស្ដាប់ ភាគទីប្រាំ

… បានជាហៅថាមនុស្សហ្នឹង! ប្រែថា សត្ត។ សត្តវិតេសោ ឬ វិតេស្សសត្តោ ពីព្រោះយកបទដទៃហ្នឹងមកផ្សំទៅប្រែថាម៉េចមនុស្សហ្នឹង។ មនុស្សមកអំពី ម៉ាន់ ម និង ន យើងអាន ម៉ាន់ ឬ មន ក៏ថាទៅចុះ គេប្រែថា ដឹង។ ហើយផ្សំនឹង ឧសៈ ឧស suffixeឧសបច្ច័យ។ ម៉ាន់ និង ឧស ទៅជា មនុស្ស (manus) សរសេរអក្សរនែរ៉ូម៉ាំង រ៉ូម៉ាំងទៅឃើញហើយ មើល៍ៗ មើល លោក ឡូតមកសរសេរបន្តិចមើល៍ អើ! សរសេរទៅ សរសេរ ម [M-A-N] Man បើយើងអានតាមបាលីគេថា មនៈៗៗ ប៉ុន្តែថា មនៈៗ ហ្នឹងកុំថា គេថា អានថា ម៉ាន់។ ម៉ាន់ ហើយនឹងឧសៗពីរ ទេ! មិនមែនអីចឹងទេ! plus ទេ! ជើងក្អែក អើ! អីចឹង ឧស សពីរ S ពីរ អើ! មន និង ឧស ចុះឧសនោះ មកពីអី? ឧស ហ្នឹង suffixe បច្ច័យ សម្រាប់ចុះមក ឲ្យទៅជានាមសព្ទ ពីព្រោះ ម៉ាន់ហ្នឹងប្រែថា ដឹង ដល់បំបែក verbe ទៅជា នតិ គេដឹង មនន្តិ គេទាំងឡាយដឹង មនសិ ឯងដឹង មនាមិ អញដឹង ខ្ញុំដឹង មនាម យើងទាំងឡាយដឹង វាអីចឹងទៅវិញ។ អាហ្នឹងបំបែក verb វាដូចជា៖ Je suis, Tu es អីចឹង ដូចជាបារាំងអីចឹង។ ចុះឥឡូវបើឲ្យមកជានាម ពាក្យនេះផ្សំឧសបច្ច័យទៅជាយ៉ាងម៉េច? ទៅជាមនុស្ស ប្រែថា អ្នកដឹងនូវការខុសនិងត្រូវ ដឹងនូវហេតុ ខុសនិងត្រូវ។ ចុះបើយើងយកពាក្យហ្នឹងមកនិយាយថាអី អ្នកដឹងខុសត្រូវ ថា សត្តវិសេស។ គេហៅ សត្តវិសេស ពីព្រោះវាសត្វទាំងអស់គ្នាៗ គោក៏សត្វ ក្របីក៏សត្វ មនុស្សយើងហ្នឹងក៏សត្វ ព្រហ្ម ទេវតាអីក៏សត្វ ពីព្រោះសត្តហ្នឹងវាប្រែថា អ្នកជាប់ជំពាក់ដោយអារម្មណ៍ ដោយនែកៗ! គំនិត គេហៅសត្តហ្នឹងប្រែថា មនុស្សដែលនៅជំពាក់ទាក់ទិននឹងការខុសការត្រូវ ការអាក្រក់ ការល្អសព្វគ្រប់ហ្នឹងគេហៅ សត្វ។ រួចចុះមនុស្សហ្នឹង អីថាសត្វដែរ ប៉ុន្តែហ្នឹង សត្ត សត្តវិសេស យ៉ាងម៉េច ហៅសត្តវិសេស ថាសត្វដែលទីទៃពីគោ ក្របី ហ្នឹងយើងនិយាយឲ្យជ្រៅទៅ គេនិយាយអីចឹងថាសត្តវិសេស ជាអ្នកដឹងខុសត្រូវ អាហ្នឹងហៅ មនុស្ស។ ហើយចុះបើស្រីទៅជា មនុស្សី ប៉ុន្តែយើងមិនដែលប្រើមនុស្សីទេ ប៉ុន្តែបាលីគេមាន មនុស្សោ សត្តវិសេស ប្រុស គឺថាមនុស្ស ប្រុស។ មនុស្សី មនុស្សស្រី ប៉ិនឥឡូវបើយើងយកអាហ្នឹង មកប្រើថា នែក! ឃើញមានមនុស្សីម្នាក់ដើរទៅជើងទៅ ហ្នឹងវាមិនដែលចេះសោះ ថាមនុស្សស្រី មនុស្សប្រុស ប៉ុន្តែត្រូវជ្រាបថា មនុស្សហ្នឹងមកពីប្រែថា អ្នកដឹងខុសត្រូវ មួយទៀត មានន័យមួយទៀតក្រៅពីព្រះពុទ្ធសាសនា មកពី មនុ ហើយនឹង អបច្ចៈ។ អបច្ចៈ ប្រែថា កូនចៅ ថាពូជពង្ស មនុ គឺព្រះចៅមនុ ដែលជាស្ដេចកើតដំបូងបំផុតគេហៅបឋមក្សត្រ នោះ ដែលកើតឡើងមានទឹក មានដី នៅឯឥណ្ឌាឯណោះទេ មិនមែននៅស្រុកខ្មែរយើងទេ ប្រទេសកម្ពុជាកាលណោះនៅជាសមុទ្រទេ។ រួចស្ដេចហ្នឹងហើយដែលដំបូងបំផុតគេហៅ ក្សត្រិយៈ ហៅតាមសំស្ក្រឹតថាក្សត្រិយៈ ហៅតាមបាលី ខត្តិយៈ ប្រែមកថាម៉េច? ថាម្ចាស់ស្រែ មេស្រែ ពីព្រោះដើមដំបូងមានប្រយោជន៍អី គ្រាន់តែត្រួតត្រាលើស្រែចម្ការអីចឹងមក វាយូរមក វាគ្រាន់តែត្រួតត្រាលើស្រែចម្ការ។ គេធ្វើរាល់គ្នាអីចឹង មួយឆ្នាំៗគេជូនគេថ្វាយស្រូវអង្ករ អីមកទៅ លោកចេះតែទទួលសោយសេចក្ដីសុខទៅ ព្រះចៅដែលដំបូងបំផុតហ្នឹងទ្រង់ព្រះនាមព្រះបាទ មនុ មានក្មួយមួយ ឈ្មោះ មនោសារៈ។ មនោសារៈ នេះជាគ្រូច្បាប់។ ឯកឧត្ដមមានជ្រាបទេ! ច្បាប់បុរាណគេនមស្ការគោរពមនោសារៈហ្នឹង។ មនោសារៈហ្នឹងគឺជាក្មួយរបស់ព្រះចៅមនុ បានជាពួកយើងដែលកើតតៗមកហៅ មនុស្ស ម៉េចក៏ហៅមនុស្ស? ថាជាពូជពង្សរបស់ព្រះចៅមនុ អានេះបែបមួយ។ បើនិយាយក្រៅពីរបៀបព្រះពុទ្ធសាសនា តាមពង្សាវតារលោក នែក! នេះអាត្មាធៀបដោយឡែកផ្សេងទេ។ និយាយពីវិសេសហ្នឹងទេ គេហៅថាសត្តវិសេសនោះ ជាពិសេស ដោយពិសេស ឧបមាថា គេនិយាយអីចឹង ទៅក្នុងជំនុំចំណោម ដូចសម្ដេចអីវ៉ាន់ លោកស្ដេចទៅខេត្តក្រៅ ខេត្តអីចឹងទៅ មានលោកចៅហ្វាយខេត្ត មានលោកបាឡាត់ខេត្ត បាឡាត់ស្រុក ភួឈួយអី ឬមេឃុំអីជាដើម រួចគេសង់សាលា សង់សាលារៀនអីចឹងទៅ ព្រះអង្គលោកទៅសម្ពោធប្រទានកាត់ខ្សែបូអីចឹងទៅប៉ុន្តែក្នុងបណ្ដាមនុស្សទាំងអស់ដែលមកជួបជុំហ្នឹង តើដែលធ្វើការហ្នឹង អ្នកណាៗដែលចេញប្រាក់កាសច្រើនជាងគេអ្នកណាដែល អើ! យកចិត្តទុកដាក់ជាងគេហ្នឹង គេនិយាយថា ដូចសម្ដេចលោកថា សម្ដេចឪមានព្រះទ័យ រីករាយត្រេកអរណាស់ និងអស់កូនចៅ ដែលបានកសាងសាលារៀនធំដុំនេះ ល្អស្អាត ថ្កុំថ្កើងនេះ សុំអរគុណទាំងអស់គ្នាដែលបានជួយពូតដៃគ្នាធ្វើនេះ ជាពិសេសអរគុណចំពោះលោកចៅហ្វាយខេត្ត គឺលោកចៅហ្វាយខេត្តនោះ គេធំជាងគេផ្ដើមការហ្នឹង ហ្នឹងជាពិសេស។ រួចនាងកញ្ញា ប្រកាន់ថា សម្រាប់តែសម្ដេចព្រះប្រមុខរដ្ឋ សម្រាប់សម្ដេចក៏បានយើងក៏ប្រើបាន ដូចជាយើងទៅឯណាៗបុណ្យទានអី ឬយើងទៅជាភ្ញៀវពន្លឺគេអី យើងនិយាយថា ខ្ញុំសុំអរគុណបងប្អូនទាំងអស់គ្នា ជាពិសេសគឺ មីងម៉ៅ មីងម៉ៅគាត់ចាត់ការហ្នឹង គឺថាគាត់នឿយហត់ជាងគេណាស់ នែក! ហ្នឹងក៏យើងនិយាយបាន គឺថាដោយឡែក គឺថា specialiste ប្រហែលជាស្ដាប់បានហើយនាងកញ្ញា។ ប៉ុណ្ណឹងហើយអាត្មាសុំដោះស្រាយប៉ុណ្ណឹងហើយ នាងកុំឆ្ងល់ កុំឆ្ងល់ពិសេសហើយវិសេសនោះ។ អ្ហេ៎! នាងនេះនិយាយនេះអាត្មាមិនមើលទេ ថាតែឮវិទ្យុថា ដំណឹងពិសេស អីថាមិនសូវចង់ស្ដាប់ទេ ខឹងណាស់ ម៉េចក៏ប្រញ៉ាប់អីចឹង កុំខឹងកុំអី ខំរៀនទៅ។ យី! ឯងចង់ចំអន់នាងហ្នឹងបន្តិច ហ្អេ! មើល៍ទៅក្រញើតក្រញ៉ាំងថប់តែដល់មានផ្ទះសម្បែងទៅ ថប់ឈ្លោះនឹងប្ដីទេអញ… ដូចជាបែបមុតមាំណាស់។ សុំទោសចុះ! នាងឯងកុំខឹងនឹងអាត្មា ដោះស្រាយរួចហើយ និយាយឲ្យសើចទេអស់ប៉ុណ្ណឹងហើយ។

អូ! អាត្មាឮសូរវិទ្យុ សុំទោសដល់អ្នកអានវិទ្យុពីថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា នេះ នៅម៉ោង២១កន្លះ អានមិនដឹងជា ត្រង់រឿងអីទេ ឮ វញ្ចនៈ ប្រវញ្ចនា ប៉ុន្តែគេបដិសេធ ន ដាក់ឲ្យទៅ គេថា ប្រវ័ញ្ច ការប្រវ័ញ្ច រួចទៅអានឮថា [វ៉ាញ់ ចាក់ នា]។វញ្ចនា ចុះម៉េចលោកអ្នកអាន ម៉េចក៏មិនគិត ក៏ចេះតែរអិលមាត់ មិនពិបាកសោះអក្សរ ច នៅពីលើ ន រួចពាក្យតែមួយម៉ាត់ បើ ច ដាក់ជើង ន គេអានថា ច្ន – ច្នា ចុះម៉េចទៅជា [វាញ់ ចាក់ នា] ទៅវិញ ក៏មិនថា [វាញ់ ចាក់ ណា]។ វ័ញ្ចនា ប្រវ័ញ្ចនា។ ដូចមិថុនា អីចឹង [មិ ថុ ណា] អាត្មាឮន៏! ការសម្រេច នែក! លោកបាត់ដំបង លោកសៀមរាបណោះ! សម្ដីសំដៅសម្ដេចសព្វព្រះរាជហឫទ័យណាស់ ប៉ុន្តែទាស់អានខែ [មិ ថុ នា] អ្ហែ៎! លោកហ្នឹងដូចជាគ្មានស្ដាប់គេសោះ គេអាន [មិ ថុ ន៉ា] មិថុនាហ្នឹង មិនបាច់នរណាបង្គាប់ គេថា មិថុ។ ថុ ហើយនឹង ន វាភ្ជាប់គ្នា ថ ដាក់ជើង ន ថ្ន – ថ្នា គេថា ថ្នង គេថា ថ្នាំង ហ៊ឺ! គេថា ថ្នាំ គេមិនថាធ្នង ឯណា ចុះម៉េចទៅជា មិថុនា ទៅវិញ។ តិចលោកថាចុះបើន នា មិនឲ្យគេថា នា យ៉ាងម៉េច? រួចចុះមានតែ ព្រះពុទ្ធសាស្ន៊ា ទៀតហើយ នែក! អានេះ ន ដែរ។ ពុទ្ធសាស្ន៊ា, ក្រសួងឃោស្ន៊ាការ, … អ្ហ៎ក! វាសនា ហ្នឹងក៏វា ន អីចឹងដែរ មានថាវាសនាទៅ អក្សរខ្មែរហ្នឹងវាមានគោលរបស់គេ ពាក្យតូចពាក្យធំ សំឡេងវាខុសគ្នាដែរ…

ព្រះរាជពិធីសមណុត្តមាភិសេក ថ្វាយសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ថ្នាក់ទិ១ ជួន ណាត (ជោតញ្ញាណោ) គណៈមហានិកាយ

សុភ័ក្ត្រ — Sun, 17 Oct 2010 05:49:43 +0000

ព្រះរាជាភិសេក ឬសមណុត្តមាភិសេក

យោងតាមព្រះរាជប្រពៃណី នៃព្រះបរមរាជវាំង កាលបើបានរៀបចំឲ្យព្រះអង្គម្ចាស់ ក្សត្រណាមួយជាព្រះរាជាក្ដី ដោយព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍អង្គណាមួយ ជាសម្ដេចព្រះរាជអឃ៌អគ្គមហេសីក្ដី ឲ្យជាសម្ដេចព្រះរាជទេពីក្ដី ឬតែងតាំងព្រះសង្ឃអង្គណាមួយឲ្យមានព្រះរាជឋានន្តរស័ក្ដិ ជាសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជក្ដី ត្រូវរៀបចំធ្វើពិធីរាជាភិសេក អភិសេក។ បើព្រះសង្ឃ ហៅថា សមណុត្តមាភិសេក តាមពិធីព្រាហ្មណ៍៖

ឲ្យគង់ប្រថាប់លើព្រះសុវណ្ណកោច្ឆពិសេស មុខព្រះមហាស្វេតច្ឆត្រ
ថ្វាយទឹកក្លស់ទឹកស័ង្ខ ស្រោចទឹកមង្គល ដោយព្រាហ្មណ៍
ថ្វាយព្រះសុវណ្ណប័ដ ដោយបញ្ជាក់ឋានៈ និងបុព្វសិទ្ធិ
ព្រះរាជគណៈ ឋានានុក្រម ស្វាធ្យាយជយន្តោ

សមណុត្តមាភិសេក
សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ថ្នាក់ទី១ ជួន ណាត
(ជោតញ្ញាណោ) គណៈមហានិកាយ

ការធ្វើសមណុត្តមាភិសេក ថ្វាយសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជថ្នាក់ទី១ ជួន ណាត (ជោតញ្ញាណោ) គណៈមហានិកាយ មានពីរកន្លែង៖

កន្លែងទី១ – នៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំង

សម្ដេចព្រះ នរោត្ដម សីហនុ ព្រះប្រមុខរដ្ឋ បានស្ដេចនិមន្ត៖
១. សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ថ្នាក់ទី១ ជួន ណាត (ជោតញ្ញាណោ)
២. សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ថ្នាក់ទី២ ភុល ទេស (ឥន្ទញ្ញាណោ)

នៅលើព្រះទីនាំង ទេវាវនិច្ឆ័យ នៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំង ដើម្បីធ្វើសមណុត្តមាភិសេកជាផ្លូវការរតាមព្រះរាជពិធី ដូចខាងក្រោមនេះ។

បើបានធ្វើសមណុត្តមាភិសេករួចហើយ សម្ដេចព្រះ នរោត្ដម សីហនុ ព្រះប្រមុខរដ្ឋនៃព្រះរាជអាណាចក្រកម្ពុជា បានថ្វាយសុវណ្ណប័ដដល់ព្រះសង្ឃរាជទាំងពីរព្រះអង្គ។

ឯសុវណ្ណប័ដ សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជថ្នាក់ទី១ ជួន ណាត (ជោតញ្ញាណោ) សម្ដេចព្រះ នរោត្ដម សីហនុ ព្រះប្រមុខរដ្ឋបានចារថ្វាយជាសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ថ្នាក់ទី១ ជួន ណាត មានព្រះរាជបុព្វសិទ្ធិ ៥យ៉ាង៖

ប្រើរាជស័ព្ទ
ប្រើផ្លិតព្រះរាជសង្ហា
ប្រើទង់ព្រះរាជសង្ហា
ប្រើសុវណ្ណកោច្ឆៈ ព្រះរាជសង្ហា
ប្រើរងព្រះសិរ ព្រះរាជសង្ហា

(ព្រះរាជបុព្វសិទ្ធិនេះ បានពីលោក ម៉ី យ៉ាំ)

កាលបើព្រះរាជា ទ្រង់ប្រោសព្រះរាជទានសិទ្ធិបែបនេះ ពុទ្ធបរិស័ទ ទោះព្រះសង្ឃក្ដី គ្រហស្ថក្ដី ដែលបានចូលទៅប្រាស្រ័យទាក់ទងកិច្ចការអ្វី ត្រូវប្រើពាក្យរាជស័ព្ទ។ បើមិនបានប្រើពាក្យរាជស័ព្ទទេ ត្រូវមានកំហុសនៅក្នុងសង្គមជាតិខ្មែរ។ យោងព្រះរាជក្រឹត្យលេខ២៣ រ.វ. ចុះថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ១២កើត ខែមិគសិរ ឆ្នាំថោះ បញ្ចស័ក ព.ស.២៤០៦ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី២៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៦៣។

ពេលសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ទាំងពីរព្រះអង្គ ទ្រង់យាងចុះមកដល់មុខព្រះទីនាំងទេវាវិនិច្ឆ័យ សម្ដេចព្រះ នរោត្ដម សីហនុ ព្រះប្រមុខរដ្ឋនៃព្រះរាជអាណាចក្រកម្ពុជា បានថ្វាយព្រះទីនាំងរថយន្តថ្មីសន្លាងដល់សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជទាំងពីរព្រះអង្គក្នុងមួយព្រះអង្គមានព្រះទីនាំងរថយន្តមួយ។

កន្លែងទី២ - នៅវត្តឧណ្ណាលោម

នៅពេលធ្វើសមណុត្តមាភិសេក ថ្វាយសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជថ្នាក់ទី១នោះ នៅក្រោមអធិបតីភាព ឯកឧត្ដម ទ្រិញ វ៉ាញ ព្រះសង្ឃ និងពុទ្ធបរិស័ទ មានសេចក្ដីត្រកអរសាទរណាស់ ហើយបញ្ជាឲ្យគេធ្វើបល្ល័ង្ក ដែលមានស្វេតច្ឆត្រ៧រួតតម្កល់ទុកនៅព្រះវិហារ។ ដោយគេយល់ថា សមណុត្តមាភិសេកបួនប្រាំរាជ្យស្ដេចទើបមានម្ដង។ ដូចនេះយើងត្រូវរៀបចំឲ្យបានត្រូវតាមព្រះរាជប្រពៃណីផង។

ដើម្បីថ្វាយព្រះរាជកិត្តិយសដល់សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជផង
ដើម្បីបង្ហាញព្រះរាជប្រពៃណីដល់ពុទ្ធបរិស័ទផង
ដើម្បីរំឮកពីព្រះរាជប្រពៃណីខ្មែរផង

ពេលសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជយាងចេញពីព្រះបរមរាជវាំង តាមព្រះទីនាំងរថយន្តដែលមានព្រះសង្ឃ ឯកឧត្ដម លោកជំទាវ និងពុទ្ធបរិស័ទ តាមហែហមមកដល់ខ្លោងទ្វារនៅមុខព្រះវិហារ សម្ដេចយាងចុះពីទីនាំងរថយន្ត។ នៅពេលនោះដែរព្រះសង្ឃ ឯកឧត្ដម លោកជំទាវ និងពុទ្ធបរិស័ទ ជាច្រើនផ្សេងទៀតបានរង់ចាំទទួលសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជយ៉ាងមានរបៀបរៀបរយនៅមុខព្រះវិហារ។

សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជទ្រង់យាងលើកម្រាលព្រះរាជកិត្តិយសដែលគេបានក្រាលថ្វាយពីមាត់ខ្លោងទ្វារមកដល់ព្រះវិហារ និងមានពុទ្ធបរិស័ទ ឈរគាល់ត្រៀបត្រានៅតាមសងខាងផ្លូវ។ សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជស្ដេចយាងមកដល់ព្រះបល្ល័ង្កព្រះអង្គទ្រង់ឡើងប្រថាប់នៅលើព្រះបល្ល័ង្កនៅក្រោមស្វេតច្ឆត្រ៧រួត ដើម្បីឲ្យគេធ្វើព្រះរាជពិធីផ្សេងៗផង។

ឧបាសកឧបាសិកា និងព្រះសង្ឃបានអង្គុយ និងគង់នៅលើកម្រាលត្រៀបត្រា, ឧបាសក ឧបាសិកា បាននមស្ការព្រះរតនត្រ័យ ព្រះសង្ឃបានថ្វាយធម៌ ជយន្តោ ប្រសិទ្ធិពរជ័យថ្វាយសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ។

បញ្ជាក់៖

សមណុត្តមាភិសេក ដែលព្រះបាទហរិរក្សរាមាឥស្សរាធិបតី ព្រះ អង្គ ដួង បានធ្វើថ្វាយសម្ដេចព្រះមហាសង្ឃរាជ និល ទៀង នៅពេលដែលសម្ដេចព្រះមហាសង្ឃរាជ និល ទៀង បានឡើងជាសម្ដេចព្រះហាសង្ឃរាជពេញទី នៅក្រុងឧត្ដុង្គមានជ័យ ព.ស.២៤០២ គ.ស.១៨៥៨ រហូតដល់ព.ស.២៥០៧ គ.ស.១៩៦៣ រយៈពេល១០៥ឆ្នាំទើបមានម្ដងទៀត។

បើគិតពីពេលនោះមកកន្លងបាន៧រាជ្យស្ដេច៖

ព្រះបាទសម្ដេចព្រះហរិរក្សរាមាឥស្សរាធិបតី ព្រះ អង្គ ដួង
ព្រះបាទសម្ដេចព្រះ នរោត្ដម ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី
ព្រះបាទសម្ដេចព្រះ សិរីសុវត្ថិ ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី
ព្រះបាទសម្ដេចព្រះ សិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី
ព្រះបាទសម្ដេចព្រះ នរោត្ដម សីហនុ វរ្ម័ន ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី
ព្រះបាទសម្ដេចព្រះ នរោត្ដម សុរាម្រឹត ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី
សម្ដេចព្រះមហាក្សត្រិយានី ស៊ីសុវត្ថិ កុសុមៈ នារីរតន៍ សិរីវឌ្ឍនា

អស់រយៈពេល៧រាជ្យស្ដេចទើបមានធ្វើសមណុត្តមាភិសេកម្ដងទៀត។ បើគិតពីរយៈពេលដែលត្រូវធ្វើម្ដងៗយូរអង្វែងណាស់។

__________________________________________________________
ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅព្រះរាជប្រពៃណីព្រះមហាក្ស័ត្រិយ៍ និងសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ព.ស.២៥៤៧ គ.ស.២០០៣៕

គណៈកម្មាធិការជាតិភាសាខ្មែរសម្រេចយកវចនានុក្រមសម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ជាគោល

សុភ័ក្ត្រ — Fri, 17 Sep 2010 09:59:50 +0000

ដោយ ៖ កោះឯករាជ្យ
ថ្ងៃ សុក្រ ទី ១៧ ខែ កញ្ញា ឆ្នាំ ២០១០

រាជធានីភ្នំពេញ ៖ ឆ្ពោះទៅរកការឯកភាពក្នុងការប្រើប្រាស់អក្សរសាស្ត្រខ្មែរ សំខាន់ក្នុងការប្រើពាក្យ សរសេរពាក្យ អានពាក្យ គណៈកម្មាធិការជាតិភាសាខ្មែរបានឯកភាពយកវចនានុក្រម សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត បោះពុម្ពដោយពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យគ្រាទី៥ ជាគោល។ ប៉ុន្តែភារកិច្ចសំខាន់បន្តទៀតរបស់គណៈកម្មាធិការជាតិភាសាខ្មែរ ត្រូវលៃយ៉ាងណាឱ្យការអនុវត្តធ្លាក់ដល់ថ្នាក់មូលដ្ឋាន។ ក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់គណៈកម្មាធិការជាតិភាសាខ្មែរបានបញ្ជាក់ថា ភាសាខ្មែរបានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំង និងជាបន្តបន្ទាប់ ចាប់ពីពេលដែលវចនានុក្រមខ្មែរត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយជាលើកដំបូងនៅឆ្នាំ១៩៣៨ បន្ទាប់ពីក្រុមជំនុំមួយដែលកើតនៅឆ្នាំ១៩១៥ បានខិតខំតាក់តែងតៗគ្នាជាច្រើនជំនាន់តាំងពីសម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត នៅជាព្រះសង្ឃធម្មតា និងមានមុខងារជាស្មៀនរហូតដល់ព្រះអង្គមានមុខងារជាព្រះប្រធាន។

ក្រោយពេលដែលបង្កើតគណៈកម្មាធិការជាតិខេមរយានកម្មនៅឆ្នាំ១៩៦៧ (១៩៦៧-១៩៦៩) គណៈកម្មាធិការនេះ ត្រូវយកបច្ចេកទេសស័ព្ទទៅសុំការឯកភាពពីសម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ជាមុនសិនមុននឹងយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងការបង្រៀន។ ប៉ុន្តែនៅដំណាក់កាលទី២ នៃខេមរយានកម្ម គឺក្រោយពេលសម្តេចព្រះសង្ឃរាជសោយទិវង្គត អក្សរសាស្ត្រខ្មែរត្រូវបានគេកែសម្រួលនៅពេលដែលព្យាង្គរាយដែលគ្មានក្នុងវចនានុក្រមត្រូវបានគេប្រើជំនួសព្យាង្គតម្រួតជាទូទៅ ហើយអក្ខរាវិរុទ្ធ និងឃ្លាឃ្លោងចាប់មានការប្រែប្រួលគួរឱ្យកត់សម្គាល់ និងធ្វើឱ្យការប្រើប្រាស់អក្សរសាស្ត្រខ្មែរមិនមានការឯកភាពរវាងអ្នកជំនាន់មុន និងអ្នកជំនាន់ក្រោយក្នុងដំណាក់កាលទី២ នៃខេមរយានកម្ម និងរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។

លោកព្រុំ ម៉ល់ អនុប្រធានអចិន្ត្រៃយ៍នៃគណៈកម្មាធិការជាតិភាសាខ្មែរ (គ.ជ.ភ.ខ) មានប្រសាសន៍ថា ដោយមិនមានការឯកភាពក្នុងការប្រើប្រាស់អក្សរសាស្ត្រខ្មែរនោះហើយ ទើបចាំបាច់ត្រូវបង្កើតឡើងនូវគណៈកម្មាធិការជាតិភាសាខ្មែរឡើង ហើយគណៈកម្មាធិការនេះទទួលបានការគាំទ្រផងដែរ ពីសម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ លោកបញ្ជាក់ឡើងវិញថា គ.ជ.ភ.ខ បានឯកភាពរួចហើយថា នឹងយកវចនានុក្រមសម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ធ្វើជាគោលក្នុងការប្រើប្រាស់អក្សរសាស្ត្រខ្មែរដែលសព្វថ្ងៃនេះខ្មែរណាក៏ដឹងដែរថា ភាសាខ្មែរយើងខ្វះការឯកភាពទាំងក្នុងការសរសេរពាក្យ ទាំងក្នុងការអានពាក្យ ទាំងក្នុងការបង្កើត និងការប្រើពាក្យ និងទាំងក្នុងការខ្ចីពាក្យពីភាសាបរទេស។ ដូច្នេះការបង្កើត គ.ជ.ភ.ខ នេះឡើង គឺដើម្បីស្វែងរកឯកភាពជូនភាសាខ្មែរក្នុងការសរសេរពាក្យ ក្នុងការអានពាក្យ ក្នុងការបង្កើត និងការប្រើពាក្យ និងក្នុងការខ្ចីពាក្យពីភាសាបរទេស។ លោកគិតថា ការងាររបស់ គ.ជ.ភ.ខ នឹងអនុវត្តដោយរលូន បើទោះបីជាមានការប្រឈមខ្លះក៏ដោយ និងមិនមានភាពចម្រូងចម្រាសអំពីការប្រើប្រាស់អក្សរសាស្ត្រខ្មែរនោះឡើយ។

ពាក់ព័ន្ធនឹងការស្វែងរកការឯកភាពអំពីការប្រើប្រាស់អក្សរសាស្ត្រខ្មែរនោះ គ.ជ.ភ.ខ ក៏បានធ្វើការនិទ្ទស្សន៍ និងសន្និដ្ឋានដែរថា វាគឺជាការកែប្រែទម្លាប់មនុស្ស ហើយក៏លំបាកផងដែរ។ ដូច្នេះ អ្នកដែលធ្លាប់សរសេរ ឬប្រើពាក្យតាមខេមរយានកម្មដំណាក់កាលទី ២ តែងតែមានអារម្មណ៍មិនល្អ ឬលំបាកបន្តិចនៅពេលដែលឃើញអ្នកផ្សេងទៀតបានសរសេរ ឬប្រើពាក្យបែបនោះទៅវិញ។ ប៉ុន្តែខ្មែរយើងធ្លាប់សរសេរពាក្យ ឬប្រើពាក្យមួយចំនួនមិនដូចគ្នា ដែលជាហេតុនាំឱ្យភាសាខ្មែរយើងខ្វះឯកភាព។ អ៊ីចឹងដើម្បីឱ្យភាសានេះមានឯកភាពឡើងវិញ ដូចអរិយភាសាក្នុងលោក គឺមានតែការខំអត់ធ្មត់សង្កត់ចិត្តកែទម្លាប់ណាដែលមិនស្របនឹងសេចក្តីសម្រេចរបស់ គ.ជ.ភ.ខ ដែលមានតំណាងពីគ្រប់មជ្ឈដ្នានសំខាន់ៗ ហើយដែលបានធ្វើការដោយផ្អែកលើបញ្ញាញាណ និងប្រកាន់យកស្មារតីសម្រុះសម្រួលជាតិ ជៀសវាងពាក្យសម្ដីណាដែលអាចប៉ះពាល់សតិអារម្មណ៍អ្នកដទៃ៕

ស្រង់ចេញពីគេហទំព័រសារព័ត៌មាន កោះសន្តិភាព
http://kohsantepheapdaily.com.kh/article/20100917-005213.html

___________________________________________________
អានផងដែរ៖
១. សម្ដេចតេជោនាយករដ្ឋមន្ដ្រីប្រកាសច្បាស់លាស់ អក្ខរាវិរុទ្ធ-អក្សរសាស្ដ្រជាតិ យកតាមវចនានុក្រម “ជួន ណាត”

កសាងវត្តថ្មីជាប់ស្រះទឹកសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត រួចឯកភាពគ្នាយកព្រះនាមសម្ដេចសង្ឃដាក់ជាឈ្មោះវត្តតែម្ដង

សុភ័ក្ត្រ — Thu, 19 Aug 2010 08:43:23 +0000

កំពង់ស្ពឺ៖ វត្តថ្មីមួយត្រូវបានអ្នកស្រុកឯកភាពជាមួយរដ្ឋអំណាចមូលដ្ឋានកសាងនៅជាប់ស្រះទឹករបស់សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ហើយឯកភាពគ្នាយកព្រះនាមរបស់សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ដាក់ជាឈ្មោះវត្តតែម្ដង។ វត្តដែលគេបាននាំគ្នាកសាងនេះ ស្ថិតនៅក្នុងឃុំរការកោះ ស្រុកគងពិសី ខេត្តកំពង់ស្ពឺ។

វត្តស្រះសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

លោក ញូង ស៊ីម អតីតមេឃុំរការកោះ បច្ចុប្បន្នជាក្រុមប្រឹក្សាឃុំខាងលើបានឲ្យដឹងថា វត្តស្រះសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ត្រូវបានអ្នកស្រុកនាំគ្នាកសាងឡើងនៅក្នុងអំឡុងដើមឆ្នាំ២០០០។ វត្តនេះកសាងជាប់នឹងស្រះទឹក ដែលកសាងឡើងដោយសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជគណៈមហានិកាយ តាំងពីឆ្នាំ១៩៥៩ មកម្ល៉េះ ដោយស្រះទឹកនេះ ស្ថិតនៅជាប់ផ្លូវជាតិលេខ២១ ដែលមានទំហំ ២៧០ម៉ែត្រគុណ២០០ម៉ែត្រ និងមានជម្រៅពី១,៥០ម៉ែត្រទី២,៥០ម៉ែត្រ នៅតាមកន្លែង។ ប្រភពដដែលបានឲ្យដឹងទៀតថា នៅក្បែរស្រះទឹក សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជបានកសាងអគារមន្ទីរពេទ្យធ្វើអំពីបេតុងចំនួន២ខ្នង ដែលបច្ចុប្បន្នអាជ្ញាធរបានយកធ្វើជាសាលាឃុំរការកោះ មួយខ្នងទៀតប្រគល់ទៅឲ្យខាងពេទ្យយកធ្វើជាមណ្ឌុលសុខភាព ប៉ុន្តែដោយឃើញថា អាគារនោះមានសភាពទ្រុឌទ្រោម ខាងសុខាភិបាលក៏បានកសាងអគារមណ្ឌុលសុខភាពថ្មីមួយទៀតនៅក្បែរអាគារចាស់។ នៅទល់មុខសាលាឃុំនេះ ក៏មានអាស្រមធ្វើអំពីថ្មសម្រាប់ជាកន្លែងសំណាក់របស់ព្រះអង្គពេលនិមន្តមកពីភ្នំពេញមកកាន់ភូមិកំណើតរបស់ព្រះអង្គដែលនៅប្រមាណជា៣,៥គីឡូម៉ែត្រពីទីនេះ និងមានស្រះទឹកតូចមួយទៀតទំហំ១០០ម៉ែត្រគុណ១០០ម៉ែត្រ សម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងមន្ទីរពេទ្យ និងកន្លែងសំណាក់ តែស្រះទឹកនេះបច្ចុប្បន្នមានសភាពគោករាក់ណាស់ទៅហើយ។ លោក ញូង ស៊ីម បានឲ្យដឹងទៀតថា ស្រុកកំណើតរបស់សម្ដេច ជួន ណាត ស្ថិតនៅក្នុងភូមិកំរៀង ឃុំរការកោះ ស្រុកគងពិសី មូលហេតុដែលសម្ដេចមកកសាងស្រះទឹក មន្ទីរពេទ្យ និងអាស្រមស្នាក់នៅក្នុងតំបន់នោះ ដោយសារកន្លែងនេះជាផ្លូវបំបែកចូលទៅកាន់ស្រុកកំណើតរបស់សម្ដេច និងជាផ្លូវធំ ហើយជាទីប្រជុំជន ងាយស្រួលអ្នកស្រុកទៅមកក្នុងការពិនិត្យព្យាបាលជំងឺ និងបង្កភាពងាយស្រួលដល់ប្រជាពុទ្ធបរិស័ទនៅតំបន់នោះមកជួបប្រាស្រ័យទាក់ទងជាមួយសម្ដេច ពេលនិមន្តមកកាន់ភូមិកំណើតរបស់ព្រះអង្គ។ ដោយមានការនឹករឮកចំពោះគុណូបការគុណ និងថែរក្សានូវកេរដំណែលរបស់ព្រះអង្គឲ្យបានគង់វង់ ទើបអ្នកស្រុកនៅតំបន់នេះបាននាំគ្នាកសាងវត្តថ្មីមួយនេះឡើង ជាប់នឹងស្រះទឹកធំរបស់សម្ដេច ហើយបានយកព្រះនាមរបស់សម្ដេចដាក់ជាឈ្មោះវត្តនេះម្ដងទៅ។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៣កន្លងទៅ លោក សូរ ឃុន រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងប្រៃសណីយ៍ និងលោក កង ហ៊ាង អភិបាលខេត្តកំពង់ស្ពឺក៏បានបើកការដ្ឋានស្ដារស្រះនេះដែរ ប៉ុន្តែដោយសារស្រះមានទំហំធំពេក គឺស្ដារបានតែចំណែកណាមួយប៉ុណ្ណោះ។

ស្រះទឹកសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត (រូបថត៖ ពេជ្រ និល)

លោកតា ខៀវ ផន បច្ចុប្បន្នមានអាយុ៩១ឆ្នាំ រស់នៅភូមិកំរៀង ឃុំរការកោះ ស្រុកគងពិសី ដែលជាអ្នកស្រុកកំណើតជាមួយសម្ដេចដែរនោះ បាននិយាយថា បើតាមគាត់ដឹងសម្ដេចសង្ឃ ជួន ណាត គឺមានបងប្អូនបង្កើតតែ២នាក់ប៉ុណ្ណោះ គឺប្រុសទាំងពីរ ប្អូនប្រុសសម្ដេចឈ្មោះ ជួន នុត កាលពីសង្គមធ្វើការជាមន្ត្រីធំមួយដែរ នៅក្រសួងធម្មការ និងកិច្ចការសាសនា។ ដោយសារតែបងប្អូនរបស់សម្ដេចតិចយ៉ាងនេះបានជាបច្ចុប្បន្ននេះ គេសង្កេតឃើញក្រុមគ្រួសារសាច់ញាតិរបស់សម្ដេចនៅសល់តិចតួចបំផុត ដែលអ្នកស្រុកនៅទីនោះភាគច្រើនពុំអាចស្គាល់បាន ប៉ុន្តែតាមគាត់ដឹង គឺសព្វថ្ងៃមានតែចៅប្រុសបង្កើតរបស់សម្ដេចទេ ដែលរស់នៅសព្វថ្ងៃគឺជាកូនរបស់លោក ជួន នុត ឈ្មោះ ឈឹម សាម៉េត ដែលកំពុងធ្វើការនៅវិទ្យសហរដ្ឋអាមេរិកសព្វថ្ងៃនេះ។ ប្រភពដដែលបានឲ្យដឹងទៀតថា មូលហេតុដែលគេពុំសូវដឹងពីក្រុមគ្រួសារសម្ដេចនេះ ដោយសារពីសង្គមមក លោក ជួន នុត ប្អូនសម្ដេចរស់នៅទីក្រុងភ្នំពេញ មិនរស់នៅស្រុកកំណើត៕

ពេជ្រនិល

ស្រង់ចេញពីសារព័ត៌មានរស្មីកម្ពុជា
ឆ្នាំទី១៨ លេខ៥២៨០ ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី១៩ ខែសីហា ឆ្នាំ២០១០

ព្រះឆាយាល័ក្ខណ៍សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ និងព្រះមហាវីរក្ស័ត្រិយ៍

សុភ័ក្ត្រ — Tue, 20 Jul 2010 14:29:53 +0000

សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត និងសម្ដេចព្រះប្រមុខរដ្ឋ
ក្នុងពិធីមួយ កាលទសវត្សរ៍១៩៦០ (រូបថត៖ LIFE)

ផលានិសង្សសុចរិត

សុភ័ក្ត្រ — Wed, 09 Jun 2010 01:13:32 +0000

ផលានិសង្សសុចរិត

ធម្មោ ហវេ រក្ខតិ ធ ម្មចារឹ
ធម្មោ   សុចិណ្ណោ សុខមាវហាតិ
ឯសានិសំសោ   ធម្មេ^១   សុចិណ្ណេ
ន   ទុគ្គតឹ   គច្ឆតិ   ធម្មថារី ។

សុចរិតធម៌ តែងរក្សានូវអ្នកប្រព្រឹត្តសុចរិតធម៌ (នោះឯង), សុចរិតធម៌ដែលគេបានសន្សំល្អហើយ តែងនាំយកសេចក្ដីសុខមកផ្ដល់ផលឲ្យ, នេះជាអានិសង្សនៃ^១ធម៌ដែលគេបានអប់រំសន្សំហើយ, អ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ រមែងតែងមិនទៅកាន់ទុគ្គតិឡើយ។

ពាក្យកាព្យឲ្យងាយចាំ
ពាក្យ៩

ធម៌សុចរិត   តាមការណ៍ពិត    តែងរក្សា,
នូវជនណា     ដែលប្រព្រឹត្ត    នូវធម៌នោះ,
ធម៌សុចរិត    ដែលបណ្ឌិត    សន្សំស្មោះ,
ពុំដែលផ្សោះ   តែងនាំសុខ     មកផ្ដល់ឲ្យ។
នេះគឺជា    អានិសង្ស    ការផ្ចង់ចិត្ត,
ខំប្រព្រឹត្ត     សន្សំធម៌ ពុំដែលធ្លោយ,
រីបុគ្គល    អ្នកប្រព្រឹត្ត_     ធម៌ពុំខ្សោយ,
លុះជាតិក្រោយ    តែងបានសោយ     សុខសួគ៌ា,
រឿងពីព្រេង     ព្រះសម្ដែង     ប្រាប់បញ្ជាក់,
ថាមានអ្នក    ប្រព្រឹត្តធម៌    សុចរិតា,
ពូជធម្មបាល     ឥតមានសល់     រូបជនណា,
ទាំងអស់គ្នា    សុទ្ធតែមាន    អាយុវែង។
ជនណាបាន_     ប្រព្រឹត្តធម៌     នេះទៀងទាត់,
ពុំដែលភ្លាត់     តែងរស់នៅ     យូរអង្វែង,
ដូចភាសិត    ដែលព្រះពុទ្ធ    ទ្រង់សម្ដែង,
ជននោះឯង     តែងបានសុខ    ប្រសើរហោង៕៚

វត្តឧណ្ណាលោម ក្រុងភ្នំពេញ, ថ្ងៃពុធ ទី២៤ កក្កដា ២៥១២
១៩៦៨

សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជ.ណ. ជោតញ្ញាណោ
ប.អ.ស. – អ.ម.រ.

___________________________________________________
១ សាម្យត្ថេ ភម្មំ។

សម្ដេច​ព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

បុរាណ​ភាសិត

​សញ្ញាប័ត្រ​ព្រះ​អភិធជៈ​មហារដ្ឋ​គរុ នៃ​សហភាព​ភូមា

រូប​ថត​នៃ​សម្ដេច​ជា​អម្ចាស់

អបាយមុខ

បទ​សម្ភាស​អក្សរសាស្ត្រ​របស់​សម្ដេច​ព្រះសង្ឃរាជ​ជួន ណាត (ភាគ​ទី​៥)

ព្រះ​រាជ​ពិធី​សមណុត្តមាភិសេក ថ្វាយ​សម្ដេច​ព្រះ​សង្ឃរាជ ថ្នាក់​ទិ​១ ជួន ណាត (ជោតញ្ញាណោ) គណៈ​មហា​និកាយ

គណៈ​កម្មាធិ​ការ​ជាតិ​ភាសា​ខ្មែរ​សម្រេច​យក​វចនានុ​ក្រម​សម្តេច​ព្រះ​សង្ឃ​រាជ ជួន​ ណាត​ ជា​គោល

ព្រះឆាយាល័ក្ខណ៍​សម្ដេច​ព្រះសង្ឃរាជ និង​​ព្រះមហាវីរក្ស័ត្រិយ៍

ផលានិសង្ស​សុចរិត

សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

បុរាណភាសិត

សញ្ញាប័ត្រព្រះអភិធជៈមហារដ្ឋគរុ នៃសហភាពភូមា

រូបថតនៃសម្ដេចជាអម្ចាស់

បទសម្ភាសអក្សរសាស្ត្ររបស់សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជជួន ណាត (ភាគទី៥)

ព្រះរាជពិធីសមណុត្តមាភិសេក ថ្វាយសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ថ្នាក់ទិ១ ជួន ណាត (ជោតញ្ញាណោ) គណៈមហានិកាយ

គណៈកម្មាធិការជាតិភាសាខ្មែរសម្រេចយកវចនានុក្រមសម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ជាគោល

ព្រះឆាយាល័ក្ខណ៍សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ និងព្រះមហាវីរក្ស័ត្រិយ៍

ផលានិសង្សសុចរិត